AB'nin Türk Tarım İhracatına Sıkı Denetimleri: Pazar Payları ve Maliyetler Nasıl Etkilenecek?

Avrupa Birliği'nin Türkiye'den ihraç edilen tarım ürünlerine yönelik denetimlerini artırması, özellikle domates, kuru incir ve Antep fıstığı gibi ana ihraç ürünlerin pazar paylarını tehdit ediyor. 18 Temmuz 2025'te yürürlüğe giren 2025/1441 sayılı düzenlemeyle domateslerin yüzde 20'sinin, Ocak 2026'daki 2026/194 düzenlemesiyle ise Antep fıstığının yüzde 50'sinin denetime tabi tutulması ihracatçıları için önemli bir maliyet yükü oluşturuyor.

■Domates ihracatı: 400 milyon dolar gelir sağlıyor, ancak denetimler sevkiyat süresini uzatırken, kalıntı tespitleri halinde ürünlerin geri çevrilmesi riskini arttırıyor.

■Kuru incir ihracatı: 369,8 milyon dolar gelir elde ederken, aflatoksin riski nedeniyle yüzde 30'luk kontrol oranı ihracatçıları zorluyor.

■Antep fıstığı: 178,2 milyon dolar ihracat gelirine sahip olmasına rağmen, aflatoksin bulguları nedeniyle yüzde 50 kontrol oranına çıkarıldı. Avrupa Komisyonu'nun 2025 Alert and Cooperation Network (ACN) Raporu'na göre, Türkiye meyve ve sebze ihracatında en fazla bildirim alan ülke oldu. Raporda, Türkiye'nin gıda güvenliği politikalarında ilerleme kaydedemediği ve pestisit kalıntılarını azaltma konusunda daha fazla çaba göstermesi gerektiği vurgulandı.

AB'nin bu denetimleri, Türkiye'nin tarım ihracatında önemli bir rekabet kaybına yol açabilecek. Özellikle domates ve Antep fıstığı gibi ürünlerin pazar paylarını azaltabilecek. İhracatçıların maliyetleri artarken, Avrupa pazarına yönelik alternatif stratejiler geliştirilmesi gerekecek.