Xi'nin Diplomatik Satrancı: Trump Zirvesi Öncesi Küresel Tedarik Zinciri ve Ticaret Hamleleri

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Eylül sonunda gerçekleşmesi beklenen Washington ziyareti öncesinde, nadir görülen bir dış politika atağına kalkarak Mısır ve Hindistan gibi kritik durakları kapsayan stratejik bir tur başlatıyor. Yıllardır yurt dışı seyahatlerini minimuma indiren Xi'nin bu hamlesi, küresel ekonomik liderlik yarışında ve özellikle ABD ile olan ticaret savaşlarında elini güçlendirme çabası olarak okunuyor.

BRICS ve SCO: Batı Dışı Blokta Yeni Konsolidasyon

Kırgızistan'da düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) zirvesinin ardından Xi, on yıl aradan sonra ilk kez Mısır'ı ziyaret ederek Süveyş Kanalı bölgesindeki ekonomik varlığını pekiştirmeyi hedefliyor. Ardından 12-13 Eylül tarihlerinde Yeni Delhi'de gerçekleşecek BRICS zirvesi, Çin ve Hindistan arasındaki gerginliklerin ardından kritik bir dönüm noktası olacak.

■Süveyş Kanalı: Çin, bölgedeki ikili ekonomik ve ticari işbirliği bölgesiyle tedarik zinciri güvenliğini garanti altına almayı amaçlıyor.

■Rusya Faktörü: ABD'nin Rusya'ya yönelik baskıları artırırken, Xi, Modi ve Putin arasındaki görünür yakınlık, Washington'un yaptırım stratejilerini zorluyor.

■Enerji Akışları: Hindistan'ın ham petrol tedarikinin Haziran ve Temmuz aylarında %50'den fazlasının Rusya kaynaklı olması, ABD'nin ikincil yaptırım tehditlerini tetikliyor.

Teknoloji Savaşları ve AI Gardiyanlığı

24 Eylül'de gerçekleşmesi beklenen Trump-Xi zirvesinin ana gündem maddesi, yapay zeka (AI) ve teknoloji transferleri olacak. Çin, küresel tedarik zincirlerindeki hakimiyetini korumaya çalışırken, Hindistan'ın Apple gibi devlerle üretim merkezini kaydırması Beijing için ciddi bir risk oluşturuyor.

■Yapay Zeka: Büyük dil modellerinin kontrolsüz gelişimi küresel ekonomi için risk olarak görülürken, iki liderin AI için "güvenlik bariyerleri" (guardrails) oluşturma ihtimali masada.

■Gümrük Vergileri: Graham yasasının geçmesi durumunda, Rus petrolü alan ülkelere yönelik %100'e varan gümrük vergileri tehdidi, ticaret dengelerini sarsabilir.

■Yatırım Kuralları: Hindistan'ın Çinli firmalara yönelik yatırım kurallarını esnetmesi, ticari bağların siyasi gerilimlerin önüne geçtiğini gösteriyor.

Küresel sermaye akımları açısından bakıldığında, Xi'nin bu diplomatik turu tipik bir "risk-off" ortamında "risk-on" katalizörü yaratma çabasıdır. Washington'un gümrük vergisi tehditleri ile Beijing'in BRICS eksenli çok kutuplu ekonomi vizyonu arasındaki çarpışma, gelişmekte olan piyasalarda (EM) volatiliteyi artıracaktır. Özellikle Hindistan'ın ABD ile ticaret anlaşması müzakereleri yürütürken aynı zamanda SCO ve BRICS üzerinden denge kurması, sermaye akımlarının artık tek bir merkeze değil, stratejik ortaklıklara göre yönlendiğini kanıtlıyor.