Rafineri Krizi Benzin ve Dizelde Tarihi Zirvelere Taşıyor

Amerikalılar pompa başında tarihin en pahalı Ağustos'uyla karşı karşıya kalırken, benzin fiyatlarının $4.07 ve motorinin $5.40 ile rekor kırması, piyasalarda sadece ham petrol fiyatlarından kaynaklı bir yükseliş olmadığını, küresel rafineri kapasitesindeki derin krizin işaretçisi olduğunu gözler önüne seriyor.

Küresel Rafineri Kapasitesinde Tarihi Çöküş

Fiyatları yukarı çeken temel dinamik, arz tarafındaki yapısal daralmadır. S&P Global verilerine göre dünya, şu anda günlük 7.5 milyon varillik bir rafineri kapasitesi kaybıyla mücadele ediyor. Bu durumun temel nedenleri şunlardır:

■Orta Doğu ve Rusya'daki petrol ve gaz altyapısının ciddi şekilde hasar görmesi.

■Rusya'nın küresel dizel arzının %10'unu karşılayacak konumda olması ve buradaki kapasitenin neredeyse %40'ının yok olması.

■Husilerin Suudi Arabistan'daki tesisleri hedef almasıyla jeopolitik risklerin artması.

Rusya, Temmuz ayında bir ay süreyle durdurduğu dizel ihracatını yıl sonuna kadar uzattı. Bu hamle, ABD'yi küresel talep açığını kapatmak için stoklarını eritmeye zorladı.

ABD Stokları Tükenirken Enflasyon Baskısı Artıyor

ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, ABD dizel stokları beş yıllık ortalamanın %10 altına düşüş gösteriyor. Bu stok kaybı, iç piyasada toptan satış fiyatlarını ve pompa fiyatlarını历史的 düzeylere çekti. Benzin fiyatlarının aylık rekorun altına kalması için günlük 8 sent, motorin için ise 40 sent düşüş gerekiyor, ancak mevcut arz koşulları bunu imkansız hale getiriyor.

Rafineri kapasitesindeki bu kayıp, ham petrol fiyatlarındaki olası düşüşlerin yakıt fiyatlarına yansımasını blokluyor. Rafineri marjları (crack spreads) rekor seviyelere yaklaştıkça, enerji enflasyonunun kalıcı hale gelme riski güçleniyor.

Bakım Seasonu Piyasaları Daha Da Sıkıştırabilir

Piyasaların bir diğer endişe kaynağı ise yaklaşan sonbahar bakım sezonu. Rafineriler normalde bu dönemde bakıma girerken, şu anki rekor kârlar nedeniyle bakımları ertelemeyi düşünebilir. Ancak Shell gibi dev oyuncuların çeyrek içinde kullanım oranlarının düşeceğini açıklaması, arz baskısının sürebileceğine işaret ediyor. Stokların düşmeye devam etmesi, fiyatların sıcak kalmasını ve enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskıyı sürdüreceğini garanti ediyor.

Piyasalar bu yapısal arz kısıtlılığını bir "geçici şok" olarak fiyatlamaya çalışıyor olsa da, rafineri marjlarındaki (crack spreads) bu rekor seviyeler, enflasyonun yapışkan hale geleceğine dair güçlü bir sinyal veriyor. Enerji maliyetlerindeki bu kalıcı yükseliş, tüketici harcamalarına vergi gibi bindiği için, Federal Reserve'in faiz politikasında "şahin" duruşun süreceğini ve küresel likidite üzerinde baskı kuracağını öngörüyorum. Risk-off senaryosu için enerji fiyatları kritik bir tetikleyici olmaya aday.