Küresel Ticaretin Nabzını Kesen Darboğazlar: Hürmüz ve Bab el-Mendeb Krizi

Küresel ticaretin can damarları olan Hürmüz ve Bab el-Mendeb boğazlarındaki gerilim, tedarik zincirlerini sarsarak navlun oranlarını tarihi zirvelere itiyor. Sigorta primlerinin patlaması ve rotaların değişmesi, şirketler üzerinde maliyet baskısını katlarken, merkez bankalarının enflasyonla mücadele stratejilerini de riske atıyor.

Lojistik Hatlardan Kırmızı Alarm

Enerji ve ticaret akışının kritik noktalarında yaşanan bu daralma, piyasalarda ciddi bir arz şoku yaratmaya adaydır.

■Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol hacminde %20'ye varan düşüşler gözlemlenirken, Bab el-Mendeb üzerinden Asya-Europa hattındaki trafiğin yarı yarıya azaldığı raporlanıyor.

■Major taşımacılık firmaları, risk nedeniyle Süveyş Kanalı rotasını terk ederek Güney Afrika'nın Umut Burnu'nu dönmek zorunda kalıyor; bu durum seyahat sürelerini 10-14 gün uzatıyor.

■Küresel konteyner kapasitesinde daralma yaşanırken, günde yaklaşık 3 milyon varil petrolün sevkıyatında aksamalar meydana geliyor.

Enflasyonist Baskının Yeni Rotası

Artan lojistik maliyetleri, üretici fiyatlarına doğrudan yansıyarak merkez bankalarının "geçici" olarak nitelendirdiği enflasyonist baskıyı tekrar gündeme getiriyor.

■Deniz sigortası primlerinde %300'ü aşan artışlar, ithalatçı girdi maliyetlerini ve nihai tüketici fiyatlarını yukarı çekiyor.

■Avrupa'nın enerji arz güvenliği, alternatif rotaların maliyeti nedeniyle endişe verici bir seviyede sarsılıyor.

■Navlun endekslerindeki sert yükseliş, özellikle gıda ve emtia ithalatına bağımlı olan ekonomiler için cari açık riskini tetikliyor.

Kerem Tufan: Ticari krediler ve merkez bankası politikaları penceresinden baktığımda, bu jeopolitik risklerin bankacılık sektörüne yansıması kaçınılmazdır. Navlun maliyetlerindeki volatilite, ithalatçı ve ihracatçı KOBİ'lerin nakit akış yönetimini zorluyor; ödememe riski (default riski) üzerinde baskı oluşturuyor. Bankaların ticari kredi portföylerinde, özellikle denizyolu taşımacılığına bağımlı sektörlerde risk ağırlıklarını (risk weighting) yeniden gözden geçirmesi gerekebilir. Ayrıca, artan işletme sermayesi ihtiyacı talebi, kredi büyüme hızlarını makroihtiyati tedbirlerin oluşturduğu daralma ortamında ters yönlü bir baskı unsuru olarak karşımıza çıkıyor.