Silikon Vadisi'nin 'Yapay Devlet' Darbesi: Demokrasiyi Yöneten Algoritmalar

Harvard tarihçisi Jill Lepore, teknoloji devlerinin demokratik hükümetlerin işlevlerini giderek daha fazla devralarak "yapay bir devlet" inşa ettiği konusunda uyarıyor; bu durumun algoritmalar ve şirketler tarafından yönetilen modern bir tiranlığa dönüşme riski taşıdığı belirtiliyor.

Ulus-Devletin Tasfiyesi ve Şirket Egemenliği

Lepore, yeni kitabı "The Rise and Fall of the Artificial State"te, liberal demokratik ulus-devletin yerini özel şirketlerin aldığını savunuyor. Bu dönüşümün vatandaş onayı olmadan, verimlilik ve hız arayışı içinde başladığı ancak son 25 yılda kasıtlı bir iktidar gaspına dönüştüğü ifade ediliyor.

■Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde başlayan bu süreçte, özel şirketlerin devletin temel yetkilerini ele geçirdiği belirtiliyor.

■1990'lardaki liberteryen futuristlerin, internetin gelişimiyle ulus-devleti ortadan kaldırma arzusunun bu güce giden yolu açtığı vurgulanıyor.

Bilim Kurgu Yanılgısı ve Tekno-Liberteryen Arzular

Silikon Vadisi liderlerinin, popüler bilim kurgu eserlerini ve çizgi romanları yanlış yorumlayarak siyasi vizyonlar geliştirdiği eleştiriliyor. Lepore, Elon Musk ve Sam Altman gibi isimlerin siyasi inançlarıyla destekledikleri teknolojiler arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor.

■Apple'ın 1984 reklamının, kişisel bilgisayarların demokrasiyi getireceği fikrinin bir pazarlama illüzyonu olduğunu hatırlatıyor.

■Anthropic'in bir anayasacıyı işe alması veya Sam Altman'ın bir AI başkanının iyi olacağını söylemesi gibi örneklerin, şirketlerin devletin sembollerini ve işlevlerini gasp ettiğinin kanıtı olduğu savunuluyor.

Dijital Kent Meydanı İlüzyonu

Twitter'ın (şimdiki adıyla X) demokrasiyi iyileştirdiği ve bir "dijital kent meydanı" olduğu iddiasının tamamen gerçek dışı olduğu belirtiliyor. Lepore, bu anlatının verilerle örtüşmediğini, politikaların aslında azınlık tarafından yönlendirildiğini ifade ediyor.

■Amerikalıların sadece beşte birinin Twitter hesabı bulunduğu, hesabı olanların çoğunun platformu kullanmadığı verilerle destekleniyor.

■Politik tweetlerin %90'ından fazlasının, sürekli kullanıcıların sadece %10'luk bir kesimi tarafından atıldığı, bu nedenle platformun seçmen tabanını yansıtmadığı kaydediliyor.

Piyasalar, Silikon Vadisi'nin bu "devletleşme" çabalarının yaratacağı yapısal kırılganlığı henüz tam olarak fiyatlamıyor. Bir şirketin dijital altyapı ve veri üzerindeki tekeli, geleneksel devlet risk profillerini alt üst ederek yeni ve sert bir regülasyon dalgasını tetikleyebilir. Bu, teknoloji hisseleri için marjlarda anlaşılır bir volatilite riski yaratırken, yatırımcılar bu "yapay devlet"in hukuki dayanaklarının sorgulanacağı döneme hazırlıklı olmalıdır.