Küresel Çelik Daralmasına Karşı Türkiye'nin Üretim Hamlesi ve Ticaret Savaşları

Küresel ham çelik üretiminin %2 oranında daraldığı 2025 yılında Türkiye, üretimini %3,3 artırarak dünyanın en büyük zorluklarından birine rağmen büyüme başarısı gösterdi ve Avrupa'nın bir numaralı üreticisi konumunu sağlamlaştırdı.

İç Talep Rekoru ve Üretim Yapısında Yeşil Dönüşüm

KPMG Türkiye’nin "Çelik Sektörel Bakış - 2026" raporuna göre, Türkiye 38,1 milyon ton üretimle küresel sıralamada yedinci sırada yer aldı. Ülkede nihai mamul tüketimi 39,3 milyon ton ile tarihsel bir rekor kırarak iç talebin gücünü ortaya koydu. Bu talep artışı, üretim teknolojisindeki değişimi de beraberinde getirdi.

■Elektrikli Ark Ocağı (EAO) üretimi 25,8 milyon tondan 27,5 milyon tona yükselerek üretim ağırlığını çevreci teknolojilere kaydırdı.

■Bazik Oksijen Fırını (BOF) üretimi ise 11,1 milyon tondan 10,6 milyon tona geriledi.

■Kapasite kullanım oranları ise %60-65 bandında kalarak sektördeki atıl kapasite riskini canlı tuttu.

Net İthalatçı Konumu ve Fiyatlandırma Savaşları

Üretimdeki artışa rağmen, Türkiye'nin 15,1 milyon ton ihracatına karşılık çelik ithalatı 18,9 milyon tona yükseldi ve net ithalatçı görünümü devam etti. Özellikle Rusya ve Çin'den yapılan düşük maliyetli tedarik, yerli üreticilerin iç pazardaki fiyatlama gücünü ciddi şekilde sınırlıyor.

■İhracat pazarında Avrupa'nın payı %52,4'ten %59'a çıktı.

■ABD'nin gümrük tarifelerini %50'ye yükseltmesiyle Kuzey Amerika'nın payı %9,1'den %6,7'ye geriledi.

■Rusya, Türkiye'nin çelik ithalatında %22,9 payla ilk sırada yer alıyor.

Korumacılık Rüzgarları ve Yönelen Arz Riski

ABD'nin Section 232 rejimini sertleştirmesi ve Avrupa Birliği'nin gümrüksüz ithalat sınırını 18,3 milyon ton ile sınırlandırması, küresel çelik arzının rotasını değiştiriyor. ABD pazarına giremeyen arzın Avrupa ve Orta Doğu'ya yönelmesi, Türk üreticileri için hem ihracat hem de iç pazarda fiyat rekabetini riskli hale getiriyor.

Sektördeki üretim artışı kısa vadede moral verici olsa da, bankacılık perspektifinden bakıldığında finansman riskleri dikkatle izlenmeli. Enerji ve hurda maliyetlerinin yüksek seyri ile kapasite kullanım oranlarının %60-65 bandında kalması, şirketlerin nakit akışlarını ve kârlılıklarını sıkıştırıyor. Özellikle ABD ve AB'deki ticaret engelleri, ihracat yapan firmaların döviz kazanma kapasitesini tehdit ederken, düşük fiyatlı ithalat yerli üreticinin marjlarını erozyona uğratıyor. Ticari kredilerde bu sektörün risk primini artıran temel faktör, artan üretim hacminin finansal tablolarda karşılığını net bir şekilde görememekte yatıyor.