Karadeniz'de Tahıl Akışı Kesti: Küresel Piyasalar Alarmda

Dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından Rusya ile "Avrupa'nın ekmek sepeti" Ukrayna arasındaki karşılıklı saldırılar, yeni hasat döneminde bölgedeki deniz taşımacılığını felç ederek küresel gıda güvenliği ve tahıl piyasalarında ciddi bir arz şoku riski yaratıyor.

Tedarik Zincirinde Kritik Darboğaz

Ukrayna'nın bu yılki tahıl ve yağlı tohum üretiminin 81 milyon tona çıkması beklenirken, ihracatın %60'ını oluşturan bu ürünlerin dünya pazarına ulaşması engelleniyor. Ukrayna Altyapı Bakanlığı verilerine göre, sadece temmuz ayında limanlardaki gemilere 35, denizdeki gemilere 22 ve liman tesislerine 67 saldırı düzenlendi. Bu saldırılar, ihracatın %90'ından fazlasının gerçekleştirildiği Odessa, Çernomorsk ve Yujnıy limanlarındaki ticari trafiği büyük ölçüde durdurdu.

■Maersk, güvenlik riskleri nedeniyle Çernomorsk üzerinden yürüttüğü bağlantı hizmetini askıya alarak yükleri Romanya'nın Köstence Limanı'na yönlendiriyor.

■Ukrayna Tarım Bakanı Taras Vısotskiy, gemi sahiplerinin 22 Temmuz'dan itibaren ülkenin limanlarına gemi göndermeyi durdurduğunu belirtti.

■Alternatif kara ve nehir güzergahlarının ağustos sonuna kadar tam kapasiteye ulaşamayacağı, en iyi ihtimalle Karadeniz limanları kapasitesinin ancak yarısını karşılayabileceği öngörülüyor.

Limanlarda Yükselen Operasyonel Risk

Rusya'nın Taman Limanı'ndaki terminallerine yönelik hasar ve Azak Denizi'ndeki gemi hareketlerinin 10 Temmuz'dan itibaren sınırlandırılması, karşı tarafın ihracat kapasitesini de tehdit ediyor. Novorossiysk ve Tuapse limanlarında güvenlik tedbirleri nedeniyle yükleme hızı düşerken, Rusya Tahıl İhracatçıları Birliği mevcut koşulların sürmesi halinde ihracat koridorlarının tamamen kapanabileceği uyarısında bulunuyor.

■Saldırılar nedeniyle ticari gemi sahipleri operasyonel riskleri minimize etmeye öncelik veriyor.

■Sigorta primlerindeki artışlar, navlun maliyetlerine yansıyarak küresel gıda fiyatlarını yukarı çekme potansiyeli taşıyor.

■BM Dünya Gıda Programı, ticari güzergahlara yönelik saldırıların sürmesi halinde küresel gıda güvensizliğinin derinleşebileceği konusunda uyardıda bulundu.

Küresel Piyasalarda Yansıyan Riskler

Geçen yıl 33 milyon ton tahılın sevk edildiği Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'nın sona ermesinin ardından oluşturulan alternatif koridor, şiddetlenen saldırılar nedeniyle işlevsiz kalıyor. Özellikle bölgeden ithalata bağımlı Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde fiyat ve arz baskısının artması, emtia piyasalarında volatiliteyi tetikliyor.

Tarihsel regresyon modellerimiz, arz taraflı bu tür şokların Çekirdek TÜFE üzerindeki gecikmeli etkisini 2-3 çeyrek olarak öngörüyor. Karadeniz koridorundaki bu kesinti, piyasa beklentilerinin üzerinde bir "sürpriz endeksi" yaratarak, gıda enflasyonu varyansını yukarı çekiyor. Özellikle gelişmekte olan piyasalarda ithalat maliyetlerinin patlaması, para politikası kararlarını daha da karmaşık hale getirecek bir veri seti sunuyor.