Mayıs Dış Ticaret Endeksleri: Birim Değerde Şok, Miktarda Darbe

Türkiye'nin dış ticaret endeksleri, Mayıs'ta birim değerlerde iki haneli artış gösterirken miktar tarafında derin bir gerileme kaydetti.

İhracat Birim Değeri: Yakıt ve Ham Maddelerde Şok Artış

■İhracat birim değer endeksi, geçen yılın aynı ayına kıyasla %14,2 yükseldi.

■Kategori bazında: gıda‑içecek‑tütün %8,8, ham maddeler (yakıt hariç) %11,3, yakıtlar %52,5, imalat sanayısı (gıda‑içecek‑tütün hariç) %12 artış.

İthalat Birim Değeri: Aynı Yüzde Artışla Dengede

■İthalat birim değer endeksi de yıllık bazda %14,2 artış gösterdi.

■Detaylar: gıda‑içecek‑tütün %2,4 düşüş, yakıtlar %49, ham maddeler (yakıt hariç) %4,3, imalat sanayısı (gıda‑içecek‑tütün hariç) %6,4 artış.

Miktar Endeksleri: Düşüşün Derinliği

■İhracat miktar endeksi, geçen yılın aynı ayına kıyasla %20,8 azaldi.

■Gıda‑içecek‑tütün %16, ham maddeler (yakıt hariç) %19,9, yakıtlar %20,6, imalat sanayısı (gıda‑içecek‑tütün hariç) %21,4 düşüş.

■İthalat miktar endeksi yıllık bazda %21,8 geriledi.

■Gıda‑içecek‑tütün %6,2, ham maddeler (yakıt hariç) %6,9, yakıtlar %3,8, imalat sanayısı (gıda‑içecek‑tütün hariç) %23,1 azalış.

Mevsimsel Düzeltilmiş Seriler: Ayda Azalma, Yıllık İyileşme

■Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi, nisanda 146 iken mayısta %1,2 artarak 147,7 oldu.

■Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre Mayıs 2025'te 163,2 iken Mayıs 2026'da %5,5 azalışla 154,1 gerçekleşti.

■Aynı düzeltmeyle ithalat miktar endeksi, nisanda 123,4 iken mayısta %6 azalışla 116 oldu.

■Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre geçen yıl mayısta 133,8 iken bu yılın aynı ayında %10 azalışla 120,3 gerçekleşti.

Dış Ticaret Haddi: Dengeli Denge

■İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle elde edilen dış ticaret haddi, Mayıs 2025'te 89,5 olarak hesaplandı.

■Mayıs 2026'da 0,1 puan artışla 89,6 seviyesine çıktı.

Mayıs verileri, birim değerdeki yakıt‑şoklu artışın miktar tarafındaki geniş çaplı düşüşle dengelediğini gösteriyor. Dış ticaret haddinin yaklaşık stagnasyon kalması, Türkiye'nin fiyat rekabette dayanıklı olup hacimde yapısal bir sıkıntı yaşadığını işaret ediyor. Bu durum, ithalat maliyetlerini yükseltirken ihracat gelirlerini sınırlayarak cari açığa yukarı yönlü basınç oluşturabilir; politique karar vericiler için fiyat‑hacim dengesi yeniden dengeleme gerekliliği ortaya çıkıyor.