Tarım ve Gıda İthalat Vergilerinde Şok Değişiklikler: Soğan

Türkiye'nin gıda fiyatları, yeni gümrük tarifeleriyle yeniden şekilleniyor; Soğan vergisi %5'e çekilirken, ceviz ithalat maliyetleri %70'lik bir artış yaşayacak.

Tarım Ürünlerinde Vergi Şokları

Yeni Resmi Gazete kararları (11506 ve 11508) kapsamında, kuru soğan, ceviz, kurutulmuş tatlı biber, makarna, glikoz ve oligofruktoz gibi temel gıda maddelerinin gümrük vergileri yeniden belirlendi.

Soğan İthalatında Tarihi Düşüş

■Vergi oranı: %49,5'ten %5'e indirim

■Uygulama süresi: 31 Ağustos 2026'ya kadar geçerli

■İstisna ülkeler: Bosna-Hersek, Singapur, Kosova (tercihli tarifeler devam ediyor)

■Beklenen etki: Toptan ve perakende soğan fiyatlarında aşağı yönlü baskı

Ceviz Maliyeti Katlanıyor

■Kabuklu ceviz ek maliyet: $451/ton → $738/ton

■İç ceviz ek maliyet: $1,099/ton → $1,772/ton

■İstisna ülkeler: Kabuklu cevizde Bosna-Hersek, Kosova, Birleşik Arap Emirlikleri; iç cevizde Bosna-Hersek, Birleşik Arap Emirlikleri

■Piyasa etkisi: Yerli ceviz üreticisine koruma, ithalat hacminde olası düşüş

Baharat ve Makarna Üzerindeki Yeni Ek Vergiler

■Kurutulmuş tatlı biber: AB, Birleşik Krallık ve bazı ülkeler için %19,5 → %41

■Güney Kore: %19,5, Malezya: %15,6

■Bosna-Hersek, Kosova, Venezuela: %0 vergi (sıfır tarifeler)

■Makarna çeşitleri: %10 ilave gümrük vergisi (yumurtalı, yumurtasız, sebzeli, kurutulmuş, noodle vb.)

■Muaf ülkeler: AB, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, EFTA, Güney Kore, Malezya, Kosova, İran, Venezuela

Şeker Türevi Girdilerinde Kullanım Kısıtlamaları

■Glikoz ve oligofruktoz indirimli gümrük vergisi, yalnızca şekerleme, tıbbi gıdalar ve enteral beslenme ürünleriyle sınırlı

■Hemodiyaliz solüsyonu ve belirli sanayi ürünlerinde %0 gümrük vergisi sürdürüldü

Geçiş Süreci ve Piyasa Beklentileri

■Yeni tarifeler 11 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor

■30 gün içinde gümrük beyannamesi tescil eden ithalatçılar, eski vergi oranlarından faydalanabilecek

■Uzmanlar, soğan fiyatlarında kısa vadeli rahatlama, ceviz ve biber fiyatlarında ise artış öngörüyor

Dr. Aslıhan Demir: Bu düzenlemeler, kısa vadede tüketici fiyatlarını dengelemek amacıyla hedeflenmiş olsa da, gümrük tarifelerindeki asimetrik değişiklikler dış ticaret akışlarını yeniden şekillendirecek. Özellikle ceviz ve biber gibi yüksek katma değerli ürünlerde artan maliyet, ithalatçıların alternatif tedarik kaynaklarına yönelmesine ve yerli üretimin rekabet gücünün artmasına yol açabilir. Soğan üzerindeki geçici vergi indirimi, fiyat istikrarını destekleyecek, ancak 31 Ağustos sonrası yeniden gözden geçirilmesi gerekecek. Bu politikaların genel enflasyon üzerindeki etkisi, gıda fiyat endeksindeki dalgalanmalara bağlı olarak orta vadede hâlâ belirsiz kalıyor.