Tarım Sektörü 'Bankalaşıyor': 18 Ay Vadieler Sermayeyi Eriti

Türkiye'nin tarım stratejisinin en kırılgan halkası, üreticilerin nakit akışını bozan ve tedarikçileri fiili bankacılık yapmaya zorlayan rekor vadelerde saklı. Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) Başkan Yardımcısı Harun Öztürk, sektörün içindeki binlerce firmanın, üretim yapmaktan çok tahsilat bekleyen finans kuruluşlarına dönüştüğünü, bu tablonun sürdürülemez bir sermaye erozyonuna yol açtığını vurguluyor.

Tedarik Zincirindeki 'Gölge Bankacılık' Tuzağı

Sektör temsilcilerine göre, fide, tohum, gübre ve zirai ilaç gibi temel girdilerin satışında uygulanan vadeler, ticari sınırları aşarak finansman krizine dönüşmüş durumda. 8, 10, 12 hatta 18 aya çıkan ödeme süreleri, tedarik zincirinin işleyişini temelden sarsıyor.

■Tarım tedarik zincirindeki firmalar, üreticiden ziyade banka gibi çalışmak zorunda bırakılıyor.

■Üretime, teknolojiye ve Ar-Ge'ye ayrılması gereken sermaye, alacakların finansmanında eritiliyor.

■Uzun vadeler maliyetleri artırırken, ticari riskleri katlanarak büyütüyor.

Sermaye Erozyonu ve Yatırımın Durması

Öztürk'ün değerlendirmelerine göre, bu finansman modelinin bedeli ağır ödeniyor. "Bunun adı ticaret değildir, tarımın finansmanını özel sektörün üstlenmesidir" diyen Öztürk, mevcut yapının yatırım iştahını kestiğini ve rekabet gücünü zayıflattığını belirtiyor. Sermayesini üretim yerine tahsilat yönetimine ayıran firmalar, küresel pazarda varlık göstermekte zorlanıyor.

Gıda Güvenliği İçin Yapısal Dönüşüm Şart

Tarımın geleceğinin sadece desteklerle değil, finansman modelinin değişmesiyle kurtulabileceği ifade ediliyor. Gıda arz güvenliği ve ihracat geleceği açısından stratejik bir zorunluluk olarak görülen bu dönüşüm için şu adımlar öne çıkıyor:

■Tarımın finansman yükü özel sektörün omuzlarından alınmalı.

■Güçlü bir tarım finansman sistemi kurularak uygun maliyetli kredi mekanizmaları güçlendirilmeli.

■Risk yönetimi için alacak sigortası yaygınlaştırılmalı.

Rüzgar Ersoy olarak bu durumu, bankacılık sektörünün NIM (Net Faiz Marjı) ve risk yönetimi perspektifiyle ele alıyorum. Tedarikçilerin üstlendiği bu fonlama yükü, aslında bankacılık sisteminin tarım segmentine yeterince nüfuz edemediğinin veya maliyetli kredilerinin bir sonucu. Burada Fintech çözümleri, özellikle tedarik zinciri finansmanı (Supply Chain Finance) ve alacak sigortası entegrasyonu, devreye girmeli. Bankalar bu riski doğrudan üstlenerek, tedarikçilerin likidite sıkışıklığını çözebilir ve SYR (Sermaye Yeterlilik Rasyosu) optimizasyonu sağlayabilir.