IBM'nin 68 Milyar Dolarlık Tarihi Çöküşü: Yapay Zeka Rüzgarı

International Business Machines (NYSE:IBM), 14 Temmuz'da tarihinin en kötü işlem gününü yaşayarak piyasa değerinde tek seansta yaklaşık 68 milyar dolar silindi ve hisse senedi %25,2 değer kaybetti. Bu tarihi çöküş, hala güçlü olan yapay zeka (AI) yatırım döngüsüyle ilk bakışta çelişkili görünse de, asıl sorunun harcamaların donanım kaymasına paralel olarak şirketin ana bilgisayar hedeflerini kaçırması ve büyük anlaşmaları kapatamaması olduğu ortaya çıktı.

Yapay Zeka Çılgınlığı IBM'nin Yanlış Portföyüne Çarptı

Gartner, küresel yapay zeka harcamalarının 2026 yılına kadar %47 artarak 2,59 trilyon dolara çıkacağını, bunun 1,43 trilyon dolarının altyapıya gideceğini öngörüyor. Ancak IBM, bu devasa harcama dalgasının doğru ucunu yakalayamadı. CEO Arvind Krishna'nın yatırımcılara gönderdiği mektupta belirttiğine göre, müşteriler Haziran ayının son haftalarında, beklenen fiyat artışlardan önce arzı kısıtlı sunucular, depolama ve bellekleri güvence altına almak için bir yarış içine girdiler. IBM, Dağıtık Altyapı gelirlerinde %37'lik bir artış yakalasa da, bu güç IBM Z ve ilgili İşlem İşleme yazılımlarındaki beklenti kaçakları ve büyük anlaşmaların çeyreği sarkıtması nedeniyle gölgede kaldı.

Erken Uyarı ve Yanlış Zamanlama

Şirket, planlanan kazanç raporundan sekiz gün önce hasarı ortaya koyarak piyasa tarafından sert bir şekilde cezalandırıldı. İkinci çeyrek ön gelirleri sadece %1 artarak 17,2 milyar dolara ulaştı; bu rakam LSEG konsensüsünün yaklaşık 660 milyon dolar altında kaldı. Düzeltilmiş hisse başı kazanç 2,93 dolar olarak açıklanırken, piyasaların beklentisi 3,02 dolar seviyesindeydi. Yazılım büyümesi %5'e yavaşlarken, Danışmanlık yatay seyretti ve Altyapı %7 geriledi. Ancak rakamların tek başına şirketin değerinin dörtte birini silmeye yetmeyeceğini, asıl sorunun program dışı uyarı ve CEO'nun şirketin "takıldığını" (faltered) itiraf etmesinin yarattığı güven bunalımı olduğu görülüyor.

Yeniden Fiyatlanan 'Yenilik' Hikayesi

Bu durum, yeniden icat edildiği için fiyatlandırılan bir hisse senedi için kritik bir zamanlama hatası oldu. Reuters Breakingviews, IBM'nin 2018'den bu yana Red Hat, HashiCorp ve Confluent'i satın almak için 50 milyar dolardan fazla harcama yaptığını hatırlatıyor. Ön verilerin açıklanmasından önce hisse senedi, beş yılda iki kattan fazla değer kazanarak ileri dönem kazançlarının yaklaşık 26 katı seviyesinden işlem görüyordu. Üretken yapay zeka portföyü 12,5 milyar dolara ulaşmış olsa da, ikinci çeyrekteki %5'lik büyüme, şirketin yeniden derecelendirilmesini destekleyen ana tezi zayıflattı. Bu gelişme üzerine Oppenheimer, hisse senedini düşürürken, %12'lik yazılım büyü modellemesine dayandırdığı 350 dolarlık fiyat hedefini terk etti.

Akıllı Paranın Karışık Pozisyonu

Çöküşten önce akıllı paranın konumlandırması karışık sinyaller veriyordu. İlk çeyreğin sonunda Insider Monkey veritabanında 59 hedge fonu IBM hissesine sahipti; bu sayı bir önceki çeyrekteki 64'ten aşağıdaysa, toplam holdingleri %27 artarak 6,76 milyon hisseye ulaştı. AQR hissesini iki kattan fazla artırırken, D.E. Shaw pozisyonunu %80 büyüttü, ancak Millennium hisse senedi holdingini %54 kıstı. Öte yandan, 30 Haziran itibarıyla kısa pozisyon oranı %14,5 artarak 34,28 milyon hisseye veya dolaşımdaki payların %3,66'sına ulaştı. Şüphecilik artıyordu ancak IBM, kalabalık bir kısa pozisyon değildi.

Piyasalar bu duruma basit bir şirket özelinde bakmamalı. IBM'nin yaşadığı bu değer erimesi, yapay zeka ticaretinin artık genel bir rüzgar değil, portföy konumlandırmasının kritik olduğu ve hataların affedilmediği çok daha seçici bir aşamaya girdiğinin habercisi. Donanım ve yazılım arasındaki sermaye akışındaki bu ani kayma, teknoloji devlerinin marjlarını koruma yeteneklerinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.