AB'nin Karanlık Enerji Devri Kapandı: Kömür Payı %9.2 İle Tarihi Dibe Çakıldı

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından yayımlanan son veriler, Avrupa Birliği'nin enerji dönüşümünde kaçınılmaz bir noktaya ulaştığını gözler önüne seriyor; fosil yakıtların kirli yüzü olan kömür, elektrik üretimindeki baskınlığını tamamen kaybederek tarihinin en düşük seviyesine geriledi.

Avrupa'nın Enerji Haritası Değişiyor: Kömür Çöküşü

2025 yılı verilerine göre, AB'nin toplam elektrik üretim kapasitesinde kömürün ağırlığı dramatik bir şekilde azaldı. Bu değişim, sadece çevresel bir hedef olmaktan çıkıp piyasa verilerine somut bir yansıma bürünmüş durumda:

■Taş kömüründen elektrik üretimi payı %3,7'ye düşerken, linyitin bu oranı %5,5' olarak gerçekleşti.

■Taş kömüründen üretilen elektrik miktarı 105 bin 601 gigavatsaat, linyitten üretilen miktar ise 154 bin 186 gigavatsaat olarak kayıtlara geçti.

■Taş kömürü ve linyitin toplam elektrik üretimindeki payı, %9,2'lik tarihi dip noktasına indi.

■Kömürün elektrik üretimindeki payı, ilk kez 2024'te %10'un altına gerilemişken, 2025'te bu düşüş hızlanarak devam etti.

1990'dan 2025'e: Geri Dönüşü Olmayan İniş

Enerji piyasalarındaki yapısal değişim, yıllar içinde sürdürülürken, kömürün yerini nükleer ve yenilenebilir enerji kaynakları aldı. Tarihsel perspektife bakıldığında, bu düşüşün büyüklüğü daha net anlaşılıyor:

■1990 yılında AB'nin elektrik üretiminin üçte birinden fazlası (%33+) kömürden sağlanıyordu.

■2000 yılında bu oran %30,4'e gerilerken, takip eden çeyrek yüzyılda istikrarlı bir düşüş eğrisi çizildi.

■Kömürden üretim, nükleer enerji, doğal gaz, hidroelektrik, rüzgar ve güneş enerjisinin gerisinde kalarak piyasa dengesini tamamen kaybetti.

■Tüketim verileri de üretim paralellik gösteriyor; taş kömürü tüketimi 107 milyon tona, linyit tüketimi ise 184 milyon tona düşerek tarihi minimumları gördü.

Piyasalar bu veriyi, Avrupa Birliği'nin Yeşil Mutabakat hedeflerine ne kadar hızlı yaklaştığının somut bir kanıtı olarak okuyor. Kömürün elektrik üretimindeki payının %9,2'ye düşmesi, karbon fiyatlarındaki volatiliteyi sınırlarken, doğal gaz ve yenilenebilir enerji sertifikalarının talebini artırıyor. Algoritmik işlemler, özellikle doğal gaz vadeli işlemlerinde (futures) arz güvenliği algısındaki bu değişimi fiyatlara yansıtıyor.