İngiltere'de Mülkiyet Vergisi Reformu: Andy Burnham'ın Yeni

İngiltere’nin en büyük servet kaynağı konut, yeni Başbakan Andy Burnham’ın sosyal bakım ve savunma harcamalarını finanse etmek için mülkiyet vergisi reformunu gündeme getirmesinin temelini oluşturuyor.

Mülkiyet Vergisi Reformunun Çerçevesi

Burnham, mevcut vergi yapısının yeniden şekillendirilmesiyle hem adil bir vergi dağılımı hem de sürdürülebilir bir gelir akışı yaratmayı hedefliyor. Bu çerçevede hem council tax hem de stamp duty land tax (SDLT) gibi eski sistemlerin yerine yeni bir arazi ya da mülkiyet vergisi modeli öneriliyor.

Mevcut Vergi Yapısının Açıklaması

İngiltere’de gayrimenkul üzerindeki üç ana vergi kalemi şunlardır:

■Council tax: 1991 değerine göre A‑H bandı; 2025‑26’da £51 bn tahmini gelir.

■Business rates: Kiralanan ticari mülkler üzerinden; aynı dönemde £34 bn tahmini gelir.

■Stamp duty: Satış işlemlerinde alınan vergi; £17 bn tahmini gelir.

Bu üç vergi, OECD ülkeleri arasında İngiltere’yi en yüksek gayrimenkul vergi geliri toplayanı konumuna getiriyor.

İhtimalî Yeni Vergi Modelleri

Ekonomistler aşağıdaki iki alternatif üzerinde duruyor:

■Arazi Değer Vergisi (LVT): Toplam mülk değerinin %1.28’i kadar yıllık vergi. Model, ortalama £358 k’lık D bandı ev için £2 551 vergi öngörürken, £2.6 m değerindeki H bandı evde £30 534 gibi bir yük yaratıyor.

■Orantısal Mülkiyet Vergisi: Değerin %0.48’i oranında sabit vergi, ikinci evlerde iki katı. Bu sistem, düşük‑değerli evlerde vergi yükünü azaltırken yüksek‑değerli mülklerde artırmayı amaçlıyor.

Ekonomik ve Politik Riskler

■Değerleme Zorluğu: Tüm konutların yeniden değerlemesi yıllar alabilir; yapay zekâ destekli tahminler zorunlu hâle gelecek.

■Yaşlı Seçmen Tepkisi: 60‑ üzeri nüfus, konut varlıklarının yarıdan fazlasını elinde tutuyor; yeni vergi yükü bu kesimi zorlayabilir.

■Gelir Düşüşü: SDLT ve CGT’nin ortadan kalkması kısa vadede devlet gelirinde %10‑15 azalmaya yol açabilir.

Beklenen Gelir Etkileri

■LVT’nin tam uygulanması durumunda, yıllık £30‑40 bn ek gelir elde edilmesi öngörülüyor.

■Orantısal vergi modelinde ise orta‑seviye evlerde %5‑7 gelir artışı, yüksek‑değerli mülklerde %15‑20 artış bekleniyor.

Dr. Yaman Ege Analizi: Mülkiyet vergisi reformu, İngiltere’nin vergi tabanını genişletirken aynı zamanda gayrimenkul piyasasında likiditeyi azaltabilir. Arazi değeri vergisi, arazi spekülasyonunu frenleyecek ve yeni inşaatları teşvik edecek, ancak kısa vadede yüksek‑değerli mülk sahiplerinin tepkisi, siyasi risk oluşturabilir. Finansal piyasalar, yeni vergi modelinin kesinleşmesiyle birlikte konut REIT’lerinde volatilite artışı ve kredi faizlerinde hafif bir yükseliş görebilir. Politik belirsizlik azaldıkça, reformun getireceği ek gelir, sosyal bakım ve savunma bütçesinin sürdürülebilirliğine olumlu katkı sağlayacaktır.