BDDK’nın Tasarruf Finansman Şirketlerine Getirdiği Katı Kısıtlamalar: Likidite ve Risk Yönetiminde Yeni Dönem

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) denetimindeki BDDK, tasarruf finansman şirketlerine yönelik kapsamlı bir düzenleme paketini resmen duyurdu; yeni kurallar, riskli varlıklara yönelimi sınırlamayı ve likiditeyi artırmayı hedefliyor.

Kısıtlamaların Çerçevesi ve Amaçları

Tasarruf fon havuzları ve şirket hesaplarındaki birikimlerin sadece katılım bankalarında açılacak Türk lirası cinsi özel cari hesaplar, katılma hesapları, hazine ve maliye bakanlığınca ihraç edilen altına dayalı olmayan Türk lirası cinsi yurt içi kira sertifikaları (sukuk) ve risk değeri 1 veya 2 olan katılım esaslı yatırım fonları ile değerlendirilmesi kararlaştırıldı. Bu sınırlama, riskli varlıklara yatırımın önüne geçerek sistemik riskleri azaltmayı amaçlıyor.

Yeni Likidite Sınırları ve Günlük Bakiye Kuralı

■Tasarruf fon havuzundaki günlük getirisiz bakiyenin, bir önceki ay sonu itibarıyla havuzun binde 2'sini aşmaması zorunlu kılındı.

■TCMB Elektronik Fon Transferi (EFT) kapanış saatinden sonra yapılan transferler, ertesi gün hesaplamaya dahil edilecek.

■Bu düzenleme, fonların ani çekilme riskini sınırlarken, likidite yönetimini daha şeffaf hale getiriyor.

Yüksek Tutarlı Sözleşmelerde Değişen Limitler

■“Yüksek tutarlı” sözleşme limiti 2.509.800 TL'den 5.000.000 TL'ye yükseltildi.

■Konut veya çatılı iş yeri finansmanı sözleşmeleri için limit 6.274.500 TL'den 12.500.000 TL'ye çıkarıldı.

■Toplam yüksek tutarlı sözleşme tutarı, ilgili dönemdeki toplam sözleşme tutarının %5'i ile sınırlandırıldı; 1 Ocak 2025 sonrası yeni şirketler için bu oran %15'e, 30 Haziran 2027'ye kadar %10'a düşecek.

Risk Grubu ve Tek Kişi Sözleşme Kısıtlamaları

■Bir gerçek veya tüzel kişi, aynı tasarruf finansman şirketiyle en fazla iki sözleşme (bir taşıt ve bir konut/çatı iş yeri) imzalayabilecek.

■Taşıt finansmanı için azami sözleşme tutarı 6.250.000 TL, konut/çatı iş yeri finansmanı için 62.500.000 TL olarak belirlendi.

■Bir kişi veya aynı risk grubuna ait tüm sözleşmelerin toplamı da 62.500.000 TL ile sınırlandırıldı.

Piyasa ve Şirketler İçin Potansiyel Etkiler

■Likiditeyi koruma odaklı yeni limitler, tasarruf fon havuzlarının kısa vadeli kredi arzını daraltabilir.

■Katılım bankalarına yönelim artışı, İslami finans pazarının büyümesini hızlandırabilir.

■Yüksek tutarlı sözleşmelerdeki esneklik artışı, büyük ölçekli konut projeleri ve taşıt finansmanı üzerinde kısa vadeli bir canlanma yaratabilir.

■Risk grubu sınırlamaları, kredi dağıtımında konsantrasyon riskini azaltarak finansal istikrarı destekleyecek.

Uzman Analizi (Fatih Kılıç): BDDK’nın bu düzenlemesi, tasarruf finansman şirketlerinin risk profilini ciddi şekilde daraltırken, likidite yönetimini merkezileştiriyor. Kısa vadeli kredi akışında hafif bir daralma beklenebilir, ancak katılım bankalarına yönelen varlıkların artması, Türkiye’nin İslami finans altyapısını güçlendirecek. Yüksek tutarlı sözleşme limitlerinin yükseltilmesi, büyük ölçekli proje finansmanına bir nefes aldırırken, toplam yüksek tutarlı sözleşme oranının kademeli olarak artırılması, piyasa katılımcılarına uyum süresi tanıyacak. Genel olarak, yeni kurallar sistemik riski azaltırken, kredi piyasasında düşük‑risk segmentin daha aktif kalmasını sağlayacak.