Fındıkta Kriz Derinleşiyor: Üretim Maliyeti 300 Lirayı Dayadı

Karadeniz'in stratejik ürünü fındıkta, üretim maliyetleri ile piyasa fiyatı arasındaki makas tehlikeli şekilde açılırken, jeopolitik gerilimin tarım sektörüne yansıyan faturası netleşiyor. CHP Samsun Milletvekili Murat Çan'ın Meclis'te gündeme getirdiği veriler, milyonlarca üreticinin geçim kaynağı olan bu ihracat kaleminde ciddi bir krize işaret ediyor.

Jeopolitik Sarsıntının Tarımsal Yansıması

Küresel arenada artan tansiyon, yerel tarım piyasalarının enflasyonist baskısını tetikliyor. Özellikle ABD-İsrail ve İran arasındaki sıcak çatışma havası, enerji ve girdi maliyetlerini doğrudan yukarı çekiyor.

■Gübre ve akaryakıt fiyatlarında görülen sert artış, üretim girdilerini rekor seviyeye taşıdı.

■Bu dışsal şoklar, fındık gibi stratejik emtiaların rekabet gücünü zayıflatırken üretici marjlarını eritiyor.

Maliyet-Fiyat Dengesindeki Çığlık

Piyasa verileri, fındıkta maliyet ile satış fiyatı arasında derin bir uçurum olduğunu ortaya koyuyor. Üreticilerin beklediği "hakkaniyetli fiyat" ile piyasa koşulları arasındaki fark, sektörün yapısal sorunlarını bir kez daha gözler önüne seriyor.

■Akçakoca Ziraat Odası'nın analizlerine göre fındığın kilogram maliyeti 242 liraya ulaştı.

■Ordu, Giresun, Trabzon ve Samsun'un güney ilçelerinde bu maliyet 300 liraya kadar yükseldi.

■Buna karşın fındığın piyasa fiyatı, maliyetlerin çok altında 190 lira seviyesine geriledi.

Maliye politikaları ve kamu finansmanı açısından baktığımda, tarım ürünlerindeki fiyat istikrarını korumak için verilen desteklerin, küresel emtia fiyatlarındaki volatilite karşısında ne kadar sürdürülebilir olduğu sorusu gündemdedir. Çiftçinin üretimden kopmaması adına, maliyet enflasyonunun üzerinde bir taban fiyatı oluşturulması, cari açık üzerindeki baskıyı dengeleyecek stratejik bir adım olarak görülmelidir. Yapısal reformlar yapılmadan geçici çözümler, tarımsal üretimde istikrarı sağlamakta yetersiz kalacaktır.