Bab el-Mandeb'in Hormuz'un Yerini Alabilecek Mi? İran'ın Yeni Tedbirleri ve Küresel Tedarik Zincirinin Riskleri

İran, ABD'nin İran'ın elektrik altyapısını hedefleme tehdidinin üzerine, Yemen'deki Houthi müttefiklerine Bab el-Mandeb Boğazı'nı kapatma hazırlıklarını verdi. Reuters'e göre, İran'ın iki üst düzey yetkilisi ve bir bölge kaynağı bu talebi doğruladı. Ayrıca, Houthi'ların Red Deniz'de gemilere yönelik saldırılar için önceden konuşlandırılmış füze ve dronları olduğu ve IRGC'nin (İslami Devrim Muhafızları) tamamen kapatma kararını vereceği bildirildi. Bu gelişme, Hormuz Boğazı'ndan sonra küresel petrol taşımacılığının yeni bir darboğazını tehdit ediyor. 2024'te boğazdan günlük tahmini 4.1 milyon varil petrol ürünü geçti. Hormuz Boğazı'ndan geçen 2025 verilerine göre ise günlük 20 milyon varil seviyelerinde. Bab el-Mandeb, Suudi Arabistan'daki Yanbu limanına giden 7 milyon varil petrolün geçtiği Red Deniz yolunun bir parçası. İran'ın 'Direniş Ekseni' olarak adlandırdığı Houthi, Hezbollah ve Kata'ib Hezbollah gibi gruplar, ABD'nin 'Bab el-Mandeb'i Hormuz gibi gördüğünü belirten Ali Akbar Velayati'nin Nisan ayında X'te yayınladığı bir mesajda vurguladı. 'Beyaz Saray, aptalca hatalarını tekrarlarsa, küresel enerji ve ticaret akışını tek bir hamleyle bozabileceğini' anladı. Houthi'lar henüz Bab el-Mandeb'de gemilere saldırmadı, ancak Gazze Savaşı sırasında İsrail'e yönelik füze saldırılarıyla tanındı. İran'ın Kharg Adası'nı hedefleme tehdidinden sonra, Politico ve Al Jazeera muhabirleri, Houthi'ların boğazda benzer bir operasyona başlayabileceğini öngördü. Ayrıca, Suudi Arabistan'ın yanbu hattının tam kapasitesine dönüşünü, İran'ın füze ve dron saldırılarından sonra sadece birkaç gün önce gerçekleştirdiği bildirildi. Bab el-Mandeb, Suaz Kanalı'ndan sonra Asya'ya giden ticaretin %12'sini oluşturan, petrol dışında da önemli bir ticaret rotasıdır.

Küresel tedarik zinciri uzmanı olarak, bu gelişmenin küresel petrol fiyatlarına hemen etkisi olacaktır. Ancak, Houthi'ların saldırıya geçip geçmeyeceği henüz belirsiz. Ancak İran'ın tehditleri, ABD'nin İran'a karşı harekete geçme olasılığını arttırabilir. Bu durum, piyasaların enerji sektörüne yoğunlaşmasına ve dolayısıyla altın ve ham petrol gibi emtialara da yatırım akışını artırabilir.