Dervişoğlu'nun 5 Yıllık Çiftçi Borç Temizleme Projesi: Gerçekçi mi?

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Bursa‑Gemlik’teki Celal Bayar anıt mezarını ziyaret ettikten sonra Mustafakemalpaşa’da çiftçi kitlelerine “5 yıl içinde borçlu çiftçi kalmayacak” vaadini duyurdu.

Çiftçi Borç Krizine Çözüm Vaatleri

Dervişoğlu, devletin çiftçiye borçlu olduğunu iddia ederek, mevcut borçların tamamının devlet tarafından karşılanacağını ve “toprağına küsen çiftçinin yeniden tarlasına dönmesini” hedefledi.

Siyasi Sözlerin Mali Etkileri

Bu vaat, kamu maliyesi üzerinde şu riskleri doğurabilir:

■Bütçe Açığı: Borçların doğrudan devlet tarafından ödenmesi, yıllık bütçe açığını %3‑4 oranında artırabilir.

■Kredi Notu: Türkiye’nin S&P ve Moody’s notları, artan kamu borcu nedeniyle gerileme riski taşıyor.

■Enflasyon Baskısı: Borç temini için para arzının genişlemesi, enflasyonun %12 seviyesine yükselme ihtimalini tetikleyebilir.

■Tarım Sektörü Dengesizliği: Devlet destekli borç ödemeleri, özel finansman kanallarını körelterek sektörde yapısal kırılmalara yol açabilir.

Finansal Gerçekler ve Tahmini Maliyet

■Toplam Çiftçi Borcu: 150 milyar TL civarında (2023 verileri).

■Tahmini Devlet Katkısı: 120‑130 milyar TL (faiz ve teminat dahil).

■Finansman Kaynağı: Tahmini İhracat Destek Fonu ve Kısa Vadeli Hazine Bonoları üzerinden sağlanacak.

■Zaman Çizelgesi: 2025‑2029 arası, yıllık ortalama 30‑35 milyar TL ödeme planı.

Siyasi Rüzgarın Piyasalara Yansıması

■Borsa İstanbul (BIST): Tarım ve gıda şirketlerinin hisse senetlerinde %4‑6 yükseliş potansiyeli; ancak genel piyasa volatilitesi artabilir.

■Döviz Kurları: TL’nin USD/TRY karşısında 0.5‑1.0 puan değer kaybetmesi bekleniyor.

■Kredi Piyasaları: Hükümet tahvilleri talep görürken, özel sektör kredilerinde spread genişleyebilir.

Uzman Analizi (Hakan Çelik): Dervişoğlu’nun vaat ettiği “borçlu çiftçi kalmayacak” politikası, kısa vadede popülist bir çekicilik taşısa da, mali sürdürülebilirlik açısından ciddi açıklar yaratır. Kamu borcunun hızla artması, hem dış borçlanma maliyetlerini yükseltir hem de para politikasını kısıtlar. Tarım sektörünün yapısal sorunlarını sadece borç silmekle çözmek, verimlilik, arazi kullanımı ve pazarlama gibi temel eksikleri göz ardı eder. Bu bağlamda, politika yapıcıların önceliği, kredi maliyetlerini düşüren, risk paylaşımını sağlayan ve üretim odaklı teşvik mekanizmalarını geliştirmek olmalı; aksi takdirde, bütçe dengesizliği ve enflasyonist baskıların artması kaçınılmazdır.