Big Mac Endeksi Türkiye’nin Dolar Kuru Gerçeğini Ortaya Çıkartıyor

Türkiye’nin 47,50 TL‑lik piyasa kuru, Big Mac Endeksi’nin önerdiği 65 TL‑lik satın alma gücü paritesi (SAGP) kuru ile arasındaki 17,50 TL farkı, döviz fiyatlamasının yüzeysel bir bakışla değerlendirilemeyeceğini bir kez daha kanıtlıyor.

Gerçek Dolar Kuru vs. Big Mac Endeksi

Piyasa kuru, arz‑talep dengesi, faiz spread’leri, risk primi ve merkez bankası müdahaleleri gibi dinamiklerin bir araya gelmesiyle oluşur. SAGP ise, aynı ürünün (Big Mac) farklı ülkelerdeki fiyatını karşılaştırarak teorik bir “adil” kur tahmini sunar. Bu iki yaklaşım, 47,50 TL ile 65 TL arasında ciddi bir fark yaratır.

SAGP Kuru Hesaplaması ve Çıkan Sonuç

■Dünya ortalama Big Mac fiyatı: 5 dolar

■Türkiye’deki Big Mac fiyatı: 325 TL

■Piyasa kuru üzerinden TL‑den‑dolar dönüşümü: 6,84 dolar (≈ %37 pahalı)

■SAGP üzerinden elde edilen teorik kur: 65 TL

Piyasa Kuru ile Parite Kuru Arasındaki 17,50 TL’lik Boşluk

■Enflasyon baskısı: 65 TL‑lik kur, ithalat maliyetlerini yükselterek enflasyonu tetikleyebilir.

■GSYH dönüşümü: 47,50 TL üzerinden GSYH ≈ 1.658 milyar dolar, kişi başı geliri 18.621 dolar; 65 TL üzerinden ise GSYH ≈ 1.189 milyar dolar, kişi başı geliri 13.745 dolar.

■Kredi maliyeti: TL’nin değer kaybı, dış borçların yerel para cinsinden maliyetini artırır, bankaların kredi portföylerini zorlayabilir.

■Politika sinyali: Kurun uzun vadeli “gerçek” seviyesinin altında kalması, para politikası sıkılaştırma baskısını artırır.

Türkiye’nin Makroekonomik Düşüncesi: Kuru Yeniden Değerlendirmek

Döviz kurlarının sadece nominal değerlerine bakmak, Türkiye’nin dışa bağımlı enerji ve ara mallar piyasasındaki kırılganlığını göz ardı eder. SAGP’nin işaret ettiği değer, politika yapıcıların döviz kurları, dış ticaret dengesi ve kredi riskleri arasındaki ilişkiyi bütüncül bir çerçevede yeniden değerlendirmesi gerektiğini gösteriyor.

Kerem Tufan – Ticari Krediler ve Merkez Bankası Politikaları Direktörü. Big Mac Endeksi, Türkiye’nin döviz kuru üzerindeki yapısal kırılganlıklarını ortaya koyan bir sinyal niteliği taşıyor. Kuru sadece spekülatif hareketlere göre yönlendirmek yerine, SAGP gibi uzun vadeli satın alma gücü ölçütleriyle dengelemek, kredi portföylerinin kalitesini korumak ve finansal istikrarı sağlamak adına kritik bir adım olacaktır.