Şehirlerarası Seyahatlerde Elektrikli Araçlar Gerçekten Daha

Şehirlerarası yolculuklarda elektrikli araçların (EV) maliyet avantajı, altyapı yetersizliğiyle gölgeleniyor.

Şarj Altyapısının Gerçek Durumu

Türkiye genelinde 9.641 lisanslı şarj istasyonu, 3 milyon şehirlerarası seyahat rotasını test eden bir modelde, beklenenden çok daha düşük hizmet oranı sundu.

■0,3 % oranında sürücüler bir sonraki şarj noktasına ulaşabiliyor.

■99,7 % ise menzil boşluğundan dolayı yolda kalıyor.

■En yoğun istasyonlar İstanbul‑Ankara‑İzmir üçgeni ve Akdeniz kıyısında; kırsal bölgelerde boşluk hâkim.

Simülasyon Metodolojisi ve Veri Setleri

Araştırma, üç ayrı veri setiyle oluşturulan bir senaryoyu çalıştı:

■OpenStreetMap üzerinden 55.236 otoyol‑devlet‑il yolu bağlantısı.

■TÜİK nüfus verileriyle 929 ilçe bazlı 100.000 nokta ve 3 gün için 3 milyon yolculuk.

■Şarj Gezgini veritabanı: 170 işletmeciye ait 9.641 istasyon.

Bu setler, araçların batarya seviyesini %80‑100 arasında başlatıp, km başına 150‑250 Wh enerji tüketimiyle ilerletti.

Maliyet Karşılaştırması: Elektrik vs. Benzin

Model, enerji maliyetlerini şu varsayımlarla hesapladı:

■Benzin fiyatı 50 TL/litre, verimlilik 14 km/l → 3,57 TL/km.

■Elektrik fiyatı 13 TL/kWh, ortalama tüketim 200 Wh/km → 2,6 TL/km.

■%27 enerji tasarrufu, şarj bekleme süreleri ve ağ sapmalarını dengeleyerek hâlâ kârlı bir sonuç veriyor.

Altyapı Yetersizliği ve Bekleme Sürelerinin Etkisi

Tek tek araçların rotaları kapasiteyi göz ardı ederek çalıştırıldığında, aynı 15 dakika içinde birden fazla araç aynı istasyona yöneliyor. Bu durum:

■İstasyon başına kapasite aşımı ve bekleme süresi oluşturuyor.

■Bekleme süresi, toplam seyahat maliyetine ek bir %5‑%8 ekliyor.

Stratejik Çıkarımlar ve Piyasa Beklentileri

EV pazarının büyümesi, altyapı yatırımlarının hızını zorunlu kılıyor. Analistler, önümüzdeki 5 yıl içinde:

■Şarj istasyonu sayısının %40 artması gerektiğini.

■Batarya yönetim sistemlerinin %20 daha verimli çalışmasıyla menzil güvenilirliğinin artacağını.

■Kamu‑özel ortaklıklarıyla kırsal bölgelerde “hızlı şarj hub” projelerinin hayata geçirilmesini öneriyor.

Uzman Notu (Ufuk Tepe): Şu anki şarj altyapısı, uzun mesafe EV kullanımını ekonomik açıdan cazip kılmaktan çok uzakta. Maliyet avantajı teorik olarak var, fakat %99,7’lik başarısızlık oranı, yatırımcıların altyapı genişlemesine yönlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Özellikle batarya ömrünü koruyan %20‑%80 aralığının dışına çıkmadan %100 dolulukla seyahat eden sürücüler, mevcut ağda sıkıntı yaşamaz; bu da yeni nesil batarya‑yönetim çözümlerinin ve yüksek hızlı şarj istasyonlarının kritik önemini vurguluyor.