Harvard Tarihçisi Jill Lepore'dan Silikon Vadisi'ne 'Yapay Devlet' Uyarısı

Harvard tarihçisi ve Pulitzer ödüllü yazar Jill Lepore, Silikon Vadisi'nin demokratik yönetimlerin işlevlerini aşamalı olarak devraldığını ve bu durumun "yapay bir devlet" (artificial state) inşasına yol açtığını savunarak teknoloji dünyasına sert bir eleştiri yöneltiyor. TechCrunch’ın Equity podcast’ine konuk olan Lepore, yeni kitabında özel şirketlerin devlet mekanizmalarının yerini almasının, algoritmalar ve kurumsal güçler tarafından yönetilen bir tiranlığın habercisi olabileceğini iddia ediyor.

Yönetişim Şirketlerin Eline Geçiyor

Lepore, "The Rise and Fall of the Artificial State" adlı kitabında, teknoloji şirketlerinin ulus devletin yetkilerini gasp etmesini kasıtlı bir dönüşüm olarak nitelendiriyor. Teknoloji karşıtı bir duruş sergilemediğini, ancak özel şirketlerin kamu fonksiyonlarını üstlenmesine karşı çıktığını belirten Lepore, bu gelişmenin vatandaşların rızası dışında gerçekleştiğini vurguluyor.

■Elon Musk ve diğer Silikon Vadisi liderlerinin, popüler bilim kurgu eserlerini yanlış yorumlayarak geleceği şekillendirdiğini savunuyor.

■Apple'ın meşhur 1984 reklamının, kişisel özgürlük vaadiyle başlayıp günümüzde şirketlerin "halüsinasyonel" bir güç vizyonuna dönüştüğünü örnek gösteriyor.

■1996 Telekomünikasyon Yasası'nın internetin geleceğini yanlış şekillendirdiğini ve piyasa odaklı bir yaklaşımın demokratik alternatifleri görmezden geldiğini ifade ediyor.

Teknoloji Devlerinin 'Devletleşme' Çabası

Lepore, teknoloji devlerinin giderek daha fazla hükümet yetkisini üstlendiğine dair kanıtları sıralıyor. Twitter'ın "dijital meydan" olarak sunulmasını, Anthropic'ın bir anayasacı işe almasını ve Sam Altman'ın "Yapay Zeka Başkanı" fikrini, şirketlerin devlet işlevlerini ele geçirmesinin somut örnekleri olarak tanımlıyor.

■Twitter'ın siyasi bir meydan olarak iddia edilmesinin "çılgınca" olduğunu, çünkü kullanıcı tabanının geniş seçmen kitlesini temsil etmediğini savunuyor.

■20. yüzyılın sonlarındaki liberter fütüristlerin, interneti ulus devleti yok etme aracı olarak gördüğünü, ancak bu vizyonun günümüzde otoriter bir yapıya evrildiğini belirtiyor.

■Teknoloji liderlerinin sofistike bir siyasi felsefeleri olmadığını, bunun yerine bir çizgi roman versiyonu bir yönetim anlayışını benimsediklerini öne sürüyor.

Bir VC olarak bu duruma baktığımda, Silikon Vadisi'nin "kurtarıcı" misyonunu ciddi bir risk faktörü olarak görüyorum. Girişimciler ve yatırımcılar, regülasyon baskısının sadece bir engel değil, aynı zamanda bu "devletleşme" arzusunun doğal bir sonucu olduğunu kabullenmeli. Musk veya Altman gibi liderlerin vizyonerlik ile kurumsal güç hırsı arasındaki çizgiyi kaybetmesi, büyük teknoloji şirketleri üzerindeki antitröst ve siyasi riskleri ciddi oranda artırıyor. Piyasalar, inovasyon hikayelerinin arkasındaki bu yönetişim krizini fiyatlama eğilimine girebilir.