Deniz Ticaret Filosu Yenileniyor: Hurda Teşviklerinde Tonaj ve Serbest Bölge Düzenlemesi

Resmi Gazete'de yayımlanan son yönetmelik değişikliği, Türk deniz ticaret filosunun modernizasyonu ve operasyonel verimliliğin artırılması için kritik bir adımı işaret ediyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni düzenleme, hurdaya ayrılan Türk bayraklı gemilerin yerine yenilerinin inşasını teşvik eden mekanizmayı, Serbest Bölgeler Kanunu kapsamındaki faaliyetleri de kapsayacak şekilde genişletirken, sektördeki yapısal dönüşümü hızlandıracak tonaj ve sicil şartlarını devreye sokuyor.

Yüklenici Tanımına Serbest Bölge Esnekleği

Yönetmelikte yapılan en belirgin güncelleme, teşvik kapsamında yeni gemi inşasını üstlenecek "yüklenici" tanımının yeniden yapılandırılmasıdır. Bu değişiklik ile birlikte;

■Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında faaliyet ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişilere ait kıyı tesisleri, teşvik sisteminin doğrudan bir parçası haline getirildi.

■Bu kapsamda faaliyet gösteren yüklenicilerden, daha önce zorunlu olan ayrı bir kıyı tesisi işletme izni talebi tamamen kaldırılarak bürokratik süreçler azaltıldı.

Filo Kapasitesinde Yeni Tonaj Mekanizması

Sektördeki kapasite dengesini sağlamak ve filo kalitesini yükseltmek adına yönetmeliğe eklenen maddeler, inşa edilecek yeni gemilerin gros tonajına (GT) ilişkin sınırlamaları netleştiriyor. Uygulanan yeni kurallar şunları öngörüyor:

■Hurdaya ayrılacak geminin 12.000 GT ve üzeri bir kapasiteye sahip olması durumunda, yerine inşa edilecek yeni geminin en az yarı gros tonajda olması şart koşuldu.

■Hurdaya verilen aracın 12.000 GT'den küçük olması halinde ise, yeni geminin en az üçte bir gros tonajına sahip olması zorunluluğu getirildi.

Sicil Şartında Kırılma Noktası

Teşvikten yararlanmak isteyen armatörler için sicil sürelerine ilişkin yeni bir prosedür yürürlüğe girdi. Buna göre, hurdaya ayrılacak geminin başvuru tarihi itibarıyla;

■En az üç ay boyunca yararlanıcının adına Milli Gemi Sicili veya Türk Uluslararası Gemi Sicili'ne kayıtlı olması zorunluluğu getirilerek, kısa vadeli spekülatif başvuruların önüne geçildi.

Maliye politikaları açısından bu düzenleme, denizcilik sektöründeki yıpranmış aktiflerin yenilenmesi için atılan yapısal bir adımdır. Özellikle tonaj sınırlarının getirilmesi, filo büyüklüğünü kontrol altına alarak verimsiz kapasite artışını engellemeyi hedeflerken, Serbest Bölgelerdeki kıyı tesislerinin sisteme dahil edilmesi, özel sektör yatırım maliyetlerini düşürürek rekabet gücünü artıracaktır. Sicildeki 3 ay şartı ise teşvik mekanizmasının finansal sürdürülebilirliğini sağlamak adına önemli bir filtre görevi görmektedir.