Sıcak Para Kıskacında Nefes Arayışı: Kısa Vadeli Dış Borç 239,5 Milyar Dolara Geriledi

Türkiye’nin vadesine 1 yıl veya daha az kalmış kısa vadeli dış borç stoku, rekor seviyelerden sınırlı bir geri çekilmeyle 239,5 milyar dolar seviyesine geriledi. Nisan ve Mayıs aylarında 242 milyar dolar ile tarihi zirveleri test eden bu devasa yükümlülük tablosu, Haziran ayı itibarıyla nefes almaya çalışsa da finansal sistem üzerindeki likidite baskısını ve bankaların borçlanma maliyetlerini yüksek tutmaya devam ediyor.

Rekor Seviyelerden Sınırlı Geri Çekilme ve Bankaların Artan Yükü

TCMB tarafından açıklanan verilere göre, makroekonomik dengeler açısından en kritik göstergelerden biri olan kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku, zirve noktasından ufak bir gevşeme gösterdi. Ancak bu gerilemeye rağmen bankacılık sektörünün borç yükümlülüklerindeki artış eğilimi dikkat çekiyor:

■Banka kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku, bir önceki çeyreğe göre yüzde 5 oranında artarak 74,9 milyar dolar seviyesine ulaştı.

■Yurt içi bankaların yurt dışından sağladığı kısa vadeli krediler ve menkul kıymet yükümlülükleri ise yüzde 4,3 azalarak 8 milyar dolar seviyesine indi.

■Yurt dışı yerleşiklerin yurt içi bankalardaki mevduatı yüzde 14,6 gibi agresif bir artışla 19,9 milyar dolar seviyesine fırladı.

■TL cinsinden toplam mevduat yükümlülükleri ise yüzde 7,5 oranında artarak 25,6 milyar dolar oldu.

Reel Sektörün Finansman Çıkmazı ve Nakit Kredi Patlaması

Banka dışı sektörlerin borç kompozisyonunda da ciddi bir dönüşüm yaşanıyor. İthalat ve ihracat dengesindeki değişimler ticari kredileri baskılarken, nakit ihtiyacı şirketleri daha pahalı borçlanma kanallarına itiyor:

■Diğer sektörlerin toplam kısa vadeli borç stoku çeyreklik bazda yüzde 3,6 artışla 72 milyar dolar oldu.

■Dış ticarete bağlı ticari kredi yükümlülükleri yüzde 0,1 gibi sembolik bir düşüşle 63,6 milyar dolar olarak gerçekleşti.

■En çarpıcı veri ise nakit kredilerde yaşandı; şirketlerin nakit kredi kaynaklı yükümlülükleri yüzde 43,5 oranında rekor bir artışla 8,4 milyar dolar seviyesine sıçradı.

Kısa vadeli dış borcun rekor seviyelerden milimetrik geri çekilmesi kimseyi yanıltmasın; bankalarımız yurt dışından hâlâ çok yüksek maliyetlerle borçlanıyor. Bu yüksek fonlama maliyetleri ise doğrudan içeriye, yani tüketiciye yansıtılıyor. Bankalar kendi bilançolarını düzeltmek adına konut kredisi faizlerini fahiş seviyelerde tutmaya, dosya masrafları adı altında haksız ücretler kesmeye ve kredi kartı limitlerini daraltarak vatandaşı nefessiz bırakmaya devam ediyor. Dış borç sarmalının faturası, her zaman olduğu gibi yine yüksek faiz oranlarıyla ezilen tüketiciye kesiliyor.