Reel Sektörün 205 Milyar Dolar Döviz Borcu: Kur Krizinin Yeni Cepheleri ve Bankacılık Sektörünün Sıkıntıları

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın açıkladığı verilere göre, finans dışı şirketlerin net döviz açığı Haziran 2026'da 205,7 milyar dolara yükseldi. Bu, bir önceki aya göre 2,3 milyar dolar artış gösterdi. Reel sektör, 2018'daki 207 milyar dolarlık zirveye yaklaştıysa da, ekonomi büyüklüğünün artmasıyla döviz açığının GSYİH oranı yüzde 16,1'e düştü. 2018'deki yüzde 28,2 oranından büyük bir düşüş. Varlık tarafında, yurt içi bankalardaki döviz mevduatları 1,59 milyar dolar azaldı, ihracat alacakları ise 568 milyon dolar geriledi. Borç tarafında ise türev yükümlülükleri 3,57 milyar dolar artarak, sektörün döviz borcunda artışa neden oldu.

Döviz Borcunun Yapısı ve Kredilerden Gelecek Riskler Ferda Besli, reel sektörün döviz borcunun döviz kredileri ve ithalat borçlarından oluştuğunu belirtti. 2026 ortası itibarıyla, yurt içinden çekilen döviz kredileri 188 milyar dolar, yurt dışından sağlanan krediler ise 133 milyar dolar seviyesinde. 2023 sonunda 207,4 milyar dolar olan toplam döviz kredileri, her yıl yüzde 19 artarak 2026 Haziranında 320 milyar dolara ulaştı. Kısa vadeli net döviz fazlası ise 66 milyar dolardan 6 milyar dolara düştü.

Şirketlerin Kur Sorunları ve Finansal Zorluklar Meksa Portföy Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Taylan, şirketlerin kur konusunda şikayetleri olsa da, rakamlara bakıldığında reel sektörün net döviz borcunda rekor seviyeler kaydedildiğini söyledi. 2025 verilerine göre, 396 milyar dolarlık ihracat geliri karşısında 320 milyar dolar döviz borcu bulundu. Bu durum, şirketlerin ihracat gelirleriyle borçlarını karşılaştırmasını zorlaştırıyor.

Faiz ve Kur Baskısı Altındaki Sanayi Reel sektör, düşük kârlılık, yüksek borç ödemesi ve yavaş büyümeyle uzun soluklu bir dayanıklılık testinde. 2026'nın ilk yedi ayında 1.167 firmanın geçici konkordato mühleti verilirken, 171 firma iflas kararı aldı. Konkordato başvurularında tekstil ve hazır giyim başı çekerken, inşaat, metal imalatı ve tarım sektörleri izledi. Sanayicilerin yüzde 62'si çalışan sayısını azaltmak zorunda kaldı, yüzde 55'i ise ekonomiye dair beklentilerinin kötüleşeceğini düşünüyor.

Bankacılık Sektörünün Geleceği ve Merkez Bankası Politikalarının Rolü Merkez Bankası'nın 2027'de politika faizinde olası bir indirim süreci, finansman maliyetlerini düşürebilir. Ancak, kur baskısının aniden serbest kalması, 205,7 milyar dolar net açık taşıyan reel sektör için devasa bir kur farkı gideri patlamasına yol açabilir. Ferda Besli, döviz kredilerini adım adım azaltıp TL borçlarını artırmak gerektiğini vurguladı.

Bankacılık sektörü, reel sektörün borç yapısındaki bu değişimler karşısında, kredi imkanlarının zorlaşması ve yüksek faizlerle karşı karşıya. Ancak, Merkez Bankası'nın seçici sanayi kredileriyle destekleme ve ihracat reeskont kredilerinin maliyetini düşürme çabaları, gelecekteki finansman ortamını olumlu yönde etkileyebilir.