Mehmet Şimşek'in Hazine Dönemi: Deprem, EYT ve Enflasyon Fır

Mehmet Şimşek’in Hazine ve Maliye Bakanlığına geri dönüşü, Türkiye’nin kırılgan makroekonomik dengelerini yeniden şekillendirmeye zorladı.

Deprem Şokunun Bütçe Yansımaları

6 Şubat 2023’te yaşanan depremler, 14 milyon vatandaşın hayatını etkileyen bir yeniden yapılanma sürecini tetikledi. Yeniden inşa edilmesi gereken 680 bin konut ve iş yeri, kamu maliyesi üzerinde %10’luk bir yük oluşturuyor.

■Dünya Bankası’nın ilk tahmini hasar maliyeti: 34 milyar $

■BM ve Türkiye ortak çalışması: 100 milyar $ üzeri

■Bu tutar, Türkiye GSYİH’sının %10’una eşdeğer

EYT’nin Kamu Maliyesine Getirdiği Ek Yük

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, 2023‑2026 arasında 2 trilyon $’a kadar bir bütçe baskısı oluşturdu. İlk etapta 2 milyon yeni emekli, kısa sürede 3 milyon’u aştı.

■2026 yılına kadar toplam maliyet: 2 trilyon $

■Emekli sayısı artışı: +1 milyon kişi

Rezerv Çöküşü ve Dış Finansman Riski

Şimşek’in göreve başladığı dönemde Merkez Bankası’nın net rezervleri ‑60 milyar $ seviyelerine geriledi. Brüt rezervler daha yüksek görünse de, büyük bir kısmı swap işlemlerinden oluşuyordu.

■Net rezerv düşüşü: ‑60 milyar $

■CDS primi: 700 baz puan üzeri

■Dış finansman maliyeti artışı: %30‑40

Enflasyonun Zirveye Çıkışı ve Para Politikası Dönüşümü

Haziran 2023’te yıllık enflasyon %64,8 iken, 2024 yılında %75’in üzerine çıktı. Merkez Bankası politika faizi ise %8,5 seviyesindeydi; piyasa faizleri çok daha yüksek bir seviyedeydi.

■2023 enflasyon: %64,8

■2024 enflasyon: %75+

■Politika faizi: %8,5

Şimşek Programının Stratejik Çerçevesi

Program, para, maliye ve gelir politikalarını eşgüdümleyerek üç temel hedefe odaklandı:

■Enflasyonu kademeli düşürmek

■Rezervleri yeniden yapılandırmak

■Kamu maliyesindeki şokları dengelemek

Bu çerçevede asgari ücret, memur maaşları ve enerji fiyatları enflasyon hedefleriyle uyumlu hâle getirildi; aynı zamanda dış borçlanma koşullarını iyileştirmek için CDS primini düşürme ve rezervleri güçlendirme çalışmaları başlatıldı.

Uzman Notu (Savaş Yıldırım): Şimşek’in programı, Türkiye’nin bir yandan yüksek enflasyon ve dış finansman kırılganlığıyla mücadele ederken, diğer yandan deprem sonrası yeniden inşa sürecinin maliyetlerini sürdürülebilir bir çerçeveye oturtmayı amaçlıyor. Ancak, politika faizinin yükseltilmesi ve rezervlerin swap‑ağırlıklı yapısı, kısa vadede yatırımcı güvenini zorlayabilir; uzun vadeli başarı, yapısal reformların ve şeffaf mali yönetimin etkinliğine bağlı olacak.