Küba’da Elektrik Krizi: ABD Yaptırımlarının Ekonomik Yansımaları

Küba’da 20 dakikalık ışık patlamaları, bir zamanlar sıradan bir lüks olarak kabul edilen enerjinin ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Gölge Altında Günlük Hayat

Havananın sokakları, kesintisiz karanlık ve anlık ışık dalgalarıyla bölünmüş bir ritme mahkum. Aileler, 12‑30 saat süren kesintileri tahmin edemezken, günlük rutinlerini yeniden yapılandırmak zorunda kalıyor.

■25.000 turizm işini kaybetmiş, otel ve restoran sektörleri ayakta kalmak için mücadele ediyor.

■48 saat süren kesintiler sonrası mahallelerde tencere ve tava sesleriyle protestolar yükseliyor.

■Yenilenebilir enerji çözümleri (güneş panelleri, jeneratörler) hâlihazırda %30 hanehalkının temel enerji kaynağı.

Enerji Kıtası ve Ekonomik Zincir

ABD'nin ocak 2021'de uyguladığı petrol ambargosu, Küba’nın enerji altyapısını bir kez daha çökertti; bu da su, gıda ve sağlık hizmetlerinde zincirleme bir felakete yol açtı.

■Elektrik kesintileri %70 su pompası arızasına, %60 ise buzdolabı ve dondurucu arızalarına neden oluyor.

■Enflasyon %120 seviyesine ulaşmış, yerel para birimi dolar karşısında değer kaybediyor.

■Gıda israfı, soğutulmamış ürünlerin %40'ının çürümesiyle artıyor.

Sektörel Etkiler ve İş Gücü Kaybı

Turizm, Küba’nın en büyük döviz kaynağıydı; ancak uçuşların iptali ve otel rezervasyonlarının düşüşü, işsizlik oranını yeni bir seviyeye taşıdı.

■25.000 turizm çalışanı işsiz kaldı; bu, istihdamın %15'ini oluşturuyor.

■Yerel üreticiler, enerji maliyetlerinin %200 artmasıyla fiyatlarını yükseltmek zorunda kalıyor.

■Remittance (göçmen gönderileri) %35 artmış, ailelerin hayatta kalma stratejilerine yön veriyor.

Yatırımcıların Dikkati

Küba’nın enerji krizi, bölgesel risk primlerini yükselterek Asya‑Pasifik ve Latin Amerika fonlarının portföy dağılımını yeniden şekillendiriyor.

■EM (Emerging Markets) fonları, Küba eksposürünü %10 azaltma eğiliminde.

■Güneş enerjisi projeleri, bölgesel yatırımcılardan $500 milyon yeni sermaye çekiyor.

■Dolar‑Küba dönüşüm oranı, $1 = 1.00 CUC seviyesinden $1 = 1.25 CUC'a yükselmiş durumda.

Kemal Tekin – Asya‑Pasifik risklerini yöneten stratejist olarak, Küba’daki enerji krizi, bölgesel sermaye akışlarını kısa vadede sıkıştırırken, yenilenebilir enerji altyapısına yapılan yatırımların uzun vadeli getirilerini artıracağını öngörmekteyim. Bu durum, EM portföy yöneticilerinin risk‑ödül dengesini yeniden değerlendirmesine ve çeşitlendirme stratejilerini güncellemesine yol açacak.