IBM'nin Çöküşü ve Banka Rekorları Arasında Gizlenen Çift Balon Tehlikesi

IBM'nin 115 yıllık tarihindeki en büyük tek günlük çöküş, aynı gün rekor kâr açıklayan ABD bankalarının zirve performansıyla, Johns Hopkins Üniversitesi profesörü Steve Hanke'nin "çift balon" teorisini sert bir şekilde test sahnesine çıkarıyor. Piyasalar, yapay zeka heyecanıyla körüklenen bir varlık balonu ile asıl tehlike olan kârların şişirilmiş olduğu bir balonun eşiğinde dans ediyor.

Değerleme Değil, Kazançlar Balonu

İki yıldır yatırımcılar yapay zeka hisselerinin çok pahalı olup olmadığını tartışırken, Hanke'nin işaret ettiği asıl sorunun yanlış soru olduğu ortaya çıkıyor. Piyasalarda aslında iki ayrı balon var: Biri klasik değerleme balonu, diğeri ve çok daha tehlikeli olanı ise "kazançlar balonu".

■IBM'nin ikinci çeyrek gelirleri beklentinin %3.7 altında kalırken, hisse senedi tek günde %25 değer kaybederek yaklaşık $40 milyar piyasa değeri sildi.

■JPMorgan tarihinin en yüksek çeyrek kârını olan $21.2 milyar açıklarken, Goldman Sachs'ın hisse başına kârı %84 artışla $6.4 milyara ulaştı.

■Bu zıtlık, teknoloji şirketlerindeki büyümenin bankacılık sisteminin yarattığı bol likidite ve kapasite fazlası ile sürdürülüp sürdürilemeyeceğini sorgulatıyor.

Görmezden Gelen Uyarı İşaretleri

IBM CEO'su Arvind Krishna'nın piyasa beklentilerini "hiç bahane yok, sadece gerçekler" diyerek açıkça ele alması, New York Times'ın "teknek kömür madenindeki kanaryası" benzetmesini haklı çıkarıyor. BCA Research'ten Peter Berezin, bugünkü yapay zeka ticaretinin öncelikle bir değerleme balonundan ziyade bir kazançlar balonu olduğunu savunuyor.

■Kârların şişirilmiş olması, değerlemelerin makul görünmesine neden olarak balonu tespit etmeyi zorlaştırıyor.

■Analistler genellikle kâr tahminlerini hisseler düştükten sonra kesiyor, bu da erken uyarı sistemini devre dışı bırakıyor.

■BofA ve UBS gibi devler, hisse senedi %25 çöküşünden sonra ancak hedef fiyatları aşağı çekerek tepki verdi.

Kredi Mekanizması ve Piyasa Gerçeği

Hanke'ye göre piyasaları şaşırtan şey, Fed'in değil özel bankaların para yaratma mekanizması. JPMorgan CEO'su Jamie Dimon'ın "oldukça iyi olabilecek bir seviyeye yakın" sözleriyle karışık bir tablo çizen piyasalar, kredi akışının hala serbestçe aktığını gösteriyor.

■Enflasyonist baskılar ve banka kârları, varlık fiyatlarını ve bu fiyatları haklı çıkaran raporlanan kârları aynı anda şişiriyor.

■Bu durum, sistem bir noktada kırılana kadar sürdürülebilecek bir "piyasa gerçekliği ile çatışma" yaratıyor.

■S&P 500'ün ileri kârlarının 22 kat seviyesinde olması, klasik balon eşiğinin altında kalsa da, kârların kendisinin sürdürülebilirliği şüphe altında.

Piyasalar bu duruma, bankacılık sektöründeki rekor kârlar ile teknoloji şirketlerindeki kırılgan büyüme hikayeleri arasındaki makroekonomik kopuklukla yaklaşıyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve küresel politika yapıcılar için asıl risk, ABD bankalarının yarattığı bu özel likidite döngüsünün, yapay zeka yatırımlarındaki kapasite fazlasıyla birleşerek bir düzeltme tetiklemesi ihtimali. IBM'nin yaşadığı bu tür bir "kârlar balonu" patlaması, Avrupa piyasalarındaki teknoloji ve endüstriyel hisse senetleri için de bir erken uyarı sinyali olabilir.