Hanehalkı Borç Yükü Kritik Seviyede: Bireysel Kredi Takip Oranları Dokuz Yılın Zirvesinde

Türkiye'de hanehalkının bankalara olan borç yükü endişe verici bir hızla artarken, bireysel kredilerdeki takip oranları son dokuz yılın en yüksek seviyesine ulaşarak finansal istikrar üzerinde baskı oluşturuyor. Ülke nüfusunun yaklaşık yarısını temsil eden 44,3 milyon kişi bireysel kredi kullanıyor ve kişi başına düşen ortalama borç bakiyesi 155 bin liraya yükselmiş durumda.

Bireysel Borçlanmada Alarm Zilleri Çalıyor

31 Temmuz itibarıyla tüketici kredileri ve bireysel kredi kartları üzerinden kullanılan toplam borç miktarı 6 trilyon 852 milyar lirayı aşarak geçen yılın aynı dönemindeki 4 trilyon 704 milyar liralık seviyeyi geride bıraktı. Bu borç stoku içinde en büyük pay, 2 trilyon 572 milyar lira ile ihtiyaç kredilerine ait.

Kredi Kullanımının Derin Nedenleri

İhtiyaç kredisi arayan vatandaşların büyük bir kısmı, mevcut finansal yükümlülüklerini yönetmek amacıyla kredi kullanma yoluna gidiyor. TeklifimGelsin verileri, kredi talebinin çeşitlenmiş dinamiklerini ortaya koyuyor:

■Vatandaşların %55-57'si, mevcut finansal yükümlülüklerini daha etkin yönetmek için ihtiyaç kredisi kullanıyor.

■Günlük ihtiyaçların finansmanı, %36-38'lik oranla ikinci en yaygın kullanım amacı.

■Tatil kredisi talebi ocakta %12,6 iken nisanda %17,1'e yükselirken, düğün kredisi talebi ocakta %11,5'ten haziranda %8,8'e geriliyor.

■Üst gelir grubunda tatil kredisi talebi %20,8, eğitim kredisi talebi ise %20,2 ile diğer gruplardan ayrışıyor.

Takipteki Kredilerde Kritik Eşik Aşıldı

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, bireysel borçlanmada takip oranları dikkat çekici şekilde yükseldi:

■İhtiyaç kredilerinde takibe dönüşüm oranı %6,1'e çıkarak son dokuz yılın zirvesine ulaştı.

■Bireysel kredi kartlarında takibe dönüşüm oranı %5,3 olarak gerçekleşti.

■Bankacılık sektörünün genel takip oranı %3 seviyesinde kalırken, bireysel kredilerdeki oranlar sektör ortalamasının yaklaşık iki katına çıktı.

2024 Sonrası Tersine Dönen Eğilim

2021'den 2023 yılının sonuna kadar ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartlarındaki takibe dönüşüm oranlarında bir düşüş eğilimi gözlemlenmişti. Ancak 2024 yılı itibarıyla bu eğilim tamamen tersine döndü; hem ihtiyaç kredilerinde hem de bireysel kredi kartlarında takibe dönüşüm oranlarında belirgin bir yükseliş başladı.

Hanehalkı borçluluğundaki bu agresif artış ve takip oranlarındaki keskin yükseliş, bankacılık sektörünün risk iştahı ve makroihtiyati politikaların etkinliği açısından kritik bir uyarı niteliğindedir. Özellikle borç yönetimini kolaylaştırmak amacıyla kredi kullanımının yaygınlaşması, gelir yetersizliği ve artan maliyetler karşısında vadesi gelen borçların ödenmesinde güçlük yaşanabileceğine işaret ediyor. Bu durum, bireysel kredilerde risk yönetimini daha da sıkılaştırmayı, kredi büyümesinde niteliği ön planda tutmayı ve KOBİ kredileri gibi üretim odaklı alanlara kaynak akışını teşvik etmeyi gerektirecektir. Merkez Bankası'nın para politikaları ve BDDK'nın denetim mekanizmaları, önümüzdeki dönemde bu trendi tersine çevirmek ve finansal istikrarı korumak adına daha proaktif adımlar atmak zorunda kalabilir.