Ayçiçeği İthalat Kontenjanı ve Fiyat Dalgalanması Türkiye Ta

Türkiye, 1,25 milyon ton ayçiçeği tohumu ve 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için sıfır gümrüklü ithalat kontenjanını devreye alarak, tarım piyasasında yeni bir fiyat dalgasını tetikledi.

İthalat Kontenjanının Arka Planı

Cumhurbaşkanı kararıyla açılan bu kontenjan, yıllık 3 milyon ton yağlık ayçiçeği ihtiyacının yaklaşık %40’ını karşılamayı hedefliyor. Üretimin 1,7 milyon ton civarında gerçekleşmesi, 1,3 milyon tonluk bir açık bırakıyor ve bu açık ithalatla kapanacak.

Üreticilerin Fiyat Beklentileri

■Çukobirlik ilk açıklamasında %44 yağ oranı için 35,5 lira, %40 için 33,5 lira, %35 için 31 lira fiyatlarını duyurdu; bir gün sonra bu rakamları +2 lira artırdı.

■Revize sonrası fiyatlar: %44 yağ oranı 37,5 lira, %40 35,5 lira, %35 33 lira.

■Trakya Birlik’in beklediği aralık 37‑40 lira arasında.

TMO ve Piyasa Müdahalesi

Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, gümrük vergisi indiriminin fiyat baskısı oluşturduğunu ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) ayçiçeği ve soya piyasalarına müdahale etmesi gerektiğini vurguladı. Randıman düşüşleri fiyatı 33‑35 lira seviyesine çekebileceğini belirtti.

Maliyet Çıktıları ve Rekolte Analizi

■Gübre maliyeti geçen yıl 20 lira, bu yıl 34 lira seviyelerine çıktı.

■Mazot ve zirai ilaç fiyatları %60‑70 artış gösterdi.

■Rekolte bu sezon 250‑350 kg/dekara, geçen yıl 50‑150 kg idi; bu da fiyatların kabul edilebilir seviyede olmasını sağladı.

Politikaların Gelecek Etkileri

■Uzmanlar, fiyatların 45‑45,5 lira seviyelerine çıkarılması halinde üretimin teşvik edileceğini, aksi takdirde çiftçilerin üretimden çekileceğini öngörüyor.

■TMO’nun stratejik ürünlerde (ayçiçeği, soya) aktif rol alması, arz‑talep dengesini stabilize edeceği düşünülüyor.

Rüzgar Ersoy, Finansal Teknolojiler ve Bankacılık Sektörü Direktörü olarak, ithalat kontenjanının kısa vadede fiyatları istikrarlaştıracağı, ancak uzun vadede üreticilerin maliyet baskısı ve TMO müdahalesinin kritik rol oynayacağı görüşündedir. Finansal piyasalarda, tarımsal emtia fiyatlarındaki volatilite, kredi maliyetleri ve tarım sigortası primleri üzerinde doğrudan etkili olacak ve bankaların NIM (Net Interest Margin) performansını dolaylı olarak şekillendirecektir.