İstanbul'un Dev Metro Hattı Bakanlığa Devredildi: Kamu Maliyesi ve Bankacılıkta Kartlar Yeniden Dağıtılıyor

İstanbul’un ulaşım altyapısında stratejik öneme sahip olan Ümraniye-Kavacık-Beykoz metro hattının yapım ve geliştirme süreçleri, Resmi Gazete’de yayımlanan 11628 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile resmen Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na devredildi. Bu kritik karar, yerel yönetimlerin üzerindeki finansal yükü hafifletirken, merkezi hükümetin mega altyapı projelerindeki finansman ve yürütme gücünü bir kez daha ön plana çıkarıyor.

Kamu Maliyesinde Yeni Dağılım ve Altyapı Yatırımlarının Finansmanı

Şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin merkezi bütçe kanalıyla fonlanması, yerel yönetimlerin borçlanma limitleri ve proje finansman yetkinlikleri açısından kritik bir dönüm noktasına işaret ediyor. Bu devir kararı ile birlikte:

■Ümraniye-Kavacık-Beykoz hattının tüm yapım maliyetleri ve ihale süreçleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bütçesinden karşılanacak.

■İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) uzun vadeli dış borçlanma ve proje finansmanı arayışındaki yükümlülükleri azalacak.

■Dev altyapı projelerinin tamamlanma süreleri, merkezi hükümetin doğrudan fonlama kapasitesi sayesinde hızlanabilecek.

Bankacılık Sektörü ve Proje Finansmanı Dinamikleri

Büyük ölçekli ulaştırma projelerinin bakanlık bünyesine geçmesi, Türkiye'deki kalkınma ve yatırım bankaları ile ticari bankaların sendikasyon kredilerindeki risk algısını doğrudan etkiliyor. Hazine garantili veya doğrudan bakanlık bütçeli projeler, bankacılık sektöründe daha düşük risk ağırlığı ile sınıflandırılıyor:

■Kamu garantili projelerin finansmanında yerli ve yabancı bankaların sendikasyon iştahı artış gösteriyor.

■Sermaye yeterlilik rasyoları (SYR) üzerinde, belediye riskine kıyasla merkezi yönetim riskinin (sovereign risk) daha olumlu bir ağırlığı bulunuyor.

■Projenin finansman modelinde kamu-özel işbirliği (KÖİ) veya doğrudan bütçe ödeneklerinin kullanılması, bankaların uzun vadeli kredi portföylerini şekillendirecek.

Bu tür büyük ölçekli altyapı projelerinin yerel yönetimlerden merkezi yönetime devredilmesi, kamu bankaları ve sendikasyon lideri özel bankalar için kredi risk profilini optimize eden bir gelişmedir. Bankacılık sektörü açısından, belediye bilançolarına kıyasla merkezi hükümetin (sovereign) kredi risk ağırlığı daha düşüktür; bu da projeyi fonlayacak bankaların sermaye yeterlilik rasyolarını (SYR) olumlu etkiler. Ayrıca, projenin tamamlanmasıyla entegre edilecek dijital ödeme sistemleri ve açık bankacılık çözümleri, fintek ekosistemi için yeni mikro-ödeme hacimleri yaratacaktır. Rüzgar Ersoy.