Havana'da Kapitalizm Yarası: ABD Ambargosuna Rağmen Özel Sektöre Yakıt İhracı

Havana'nın enerji sektöründe altmış yıllık devlet tekeli, Washington'un uyguladığı ambargonun özel işletmelere yönelik istisnasıyla çatlak gösterirken, ABD menşeli yakıtların adaya girişi kaotik bir karaborsa ve sert sosyal tabakalaşmaya yol açtı.

Washington'un Ticari Hamlesi ve Karaborsa Doğuşu

Dwight Eisenhower döneminden bu yana devlet kontrolünde sıkıca tutulan enerji sektörü, ABD Ticaret Bakanlığı'nın sağladığı istisna kapsamında değişime uğruyor. Küba'nın geleneksel tedarikçileri olan Venezuela ve Meksika'dan petrol sevkiyatları, ABD'nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu Ocak ayında görevden uzaklaştırmasının ardından aniden sona erdi. ABD Sahil Güvenliği'nin ada çevresindeki devriyeleri ve yaptırım tehditleri tankerleri yola çıkmaktan alıkoysa da, özel işletmelere yönelik bu istisna, ada tarihinde 1959 devriminden bu yana ilk kez ABD yakıtının özel sektöre ulaşmasını sağladı.

Enerji Fiyatlarındaki Patlama ve Sosyal Çatlama

Yeni sistem, halkı yakıt erişimine göre iki ayrı sınıfa bölerken, ekonomik dengelerizlik derinleşiyor.

■Benzin fiyatları galon başına 38 dolar gibi rekor seviyelere çıkarak, dar apartman dairesinden Instagram üzerinden satılan bir lüks haline geldi.

■Toplu taşıma ve devlet hizmetleri çöküşün eşiğine gelirken; normalde 2 peso olan otobüs yolculuğu, karaborsa yakıt fiyatları nedeniyle taksiyle 1.000 pesoya (500 kat fark) mal oluyor.

■Özel restoranlar, perakendeciler ve taksiler akaryakıt bulabilirken, sağlık sistemi ve su dağıtımı gibi kritik devlet hizmetleri sekteye uğruyor.

Jeopolitik risk perspektifinden bakıldığında, Havana'daki bu gelişme klasik bir "yaptırım mühendisliği" örneğidir. Maduro'nun devrilmesiyle Venezuela bağlantısının koparılması, Küba ekonomisini ABD yakıtına bağımlı hale getirmeyi amaçlarken, özel sektör istisnası enflasyonist baskıları ve gelir eşitsizliğini tırmandırarak siyasi bir araç olarak kullanılan enerji akışının mikro ölçekte yarattığı sosyo-ekonomik travmaları gözler önüne seriyor.