Türk Gemi İnşa Sanayisi: Kur Baskısı ve Kaybolan Rekabet Avantajı

Türkiye'nin küresel gemi inşa pazarındaki iddialı konumu, son dönemde artan maliyetler ve döviz kurundaki istikrarın yol açtığı rekabet kaybıyla ciddi bir tehdit altında. Sektör, mega yat ve balıkçı gemisi üretiminde dünya liderleri arasında yer almasına rağmen, yeni sipariş akışında önemli bir tıkanıklık yaşıyor.

Yükselen Maliyetler ve Kur Dinamiklerinin Ağır Faturası

Gemi, Yat ve Hizmetleri İhracatçıları Birliği (GYHİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Talha Pepe, Türkiye'nin gemi inşa sektörünün 2008 krizi sonrası elde ettiği kazanımların tehlikede olduğunu belirtiyor. Sektör, ortalama 25 dolar kilogram başı ihracat değeriyle nitelikli üretimde öne çıksa da, mevcut ekonomik koşullar eski başarıları gölgeliyor.

■Bazı tersaneler bir yıldır yeni kontrat imzalayamıyor.

■Pepe, kurun sadece enflasyon oranında artmasını beklediklerini ifade ediyor.

■Mevcut işlerin büyük çoğunluğu bir veya iki yıl öncesine ait olup, bu yıl tamamlanacak ve 2.5 milyar dolar civarında rekor bir ihracat beklentisi yaratıyor. Ancak bu rakamın %90'ından fazlası geçmiş kontratlardan geliyor.

■2027 ve 2028 yılları için yeni sipariş görünümü, kurun sabit kalması nedeniyle "pek iç açıcı değil."

Rekabet Gücünde Dramatik Gerileme

Türk tersanelerinin uluslararası arenadaki rekabet gücü, son yıllarda önemli ölçüde eridi. Özellikle Kuzey Avrupa pazarında İspanya gibi rakipler karşısında dezavantajlı bir konuma düşüldü.

■Pepe, "Eski fiyatlarla müşterimizin karşısına çıkmak bir intihar," diyerek sektörün içinde bulunduğu zor durumu özetliyor.

■Üç ila dört yıl öncesine kadar İspanya ile başa baş rekabet eden Türkiye, güncel maliyetlerle yüzde 20 daha pahalı hale geldi. Altı yıl önce ise İspanya'dan yüzde 15 daha ucuzdu.

■Devam eden projelerde artan maliyetler, Avrupalı firmalara yansıtılmayarak tersanelerin zarar etmesine neden oluyor; bu durum, müşteri sadakatini koruma çabası olarak görülse de finansal sürdürülebilirliği tehdit ediyor.

Küresel Arenada Niş Pazarların Önemi

Büyük ölçekli gemi inşa projelerinde Güney Kore, Çin ve Japonya'nın dominasyonu devam ederken, ABD pazarının regülasyonlar nedeniyle kapalı olması, Türk tersanelerini niş üretimlere ve belirli coğrafyalara yönlendiriyor.

■Kanada ve Kuzey Avrupa pazarları, özel üretim ve yüksek kalite beklentisi olan Avrupalı armatörler için cazip kalmaya devam ediyor.

■Türk tersanelerinin kalitesi ve özel üretim yetenekleri Avrupalı müşteriler tarafından takdir edilse de, rekabetçi fiyatlandırma eksikliği bu avantajı gölgeliyor.

Sektörün Esnekliği ve Gelecek Vadeden Alanlar

Sipariş tıkanıklığına rağmen sektörde henüz kapanan bir tersane bulunmuyor; ancak birleşme ve satın almalar gündemde. Sektör, kendi dinamikleriyle bu zorlu süreci atlatmaya çalışıyor.

■Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın denizüstü RES platformlarına yönelik yaklaşımı, Türk tersaneleri için yeni bir fırsat penceresi açıyor. Bu tür büyük ölçekli altyapı projeleri, sektörün mevcut kapasitesini ve uzmanlığını kullanma potansiyeli taşıyor.

Türk gemi inşa sanayisinin yaşadığı bu dar boğaz, döviz kuru politikasının ihracatçı sektörler üzerindeki doğrudan etkisini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Enflasyonist bir ortamda nominal kurun görece sabit kalması, reel kurda değerlenmeye yol açarak ihracatın rekabetçiliğini aşındırır. Bu durum, özellikle uzun vadeli kontratlarla çalışan ve maliyetlerinin önemli bir kısmı yerel para biriminde olan sektörler için ciddi bir finansal baskı oluşturur. Merkez Bankası'nın para politikası duruşu, ihracatın sürdürülebilirliğini sağlamak adına reel kurun dengeli seyrini gözetmek zorundadır. Aksi takdirde, katma değerli ihracat potansiyeli olan sektörler, küresel pazardaki yerlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.